Ύπνος & Καρκίνος

Ύπνος & Καρκίνος

Γράφει ο Ιωάννης Σπηλιώτης, Χειρουργός Ογκολόγος, Διευθυντής Κλινικής Αντιμετώπισης Περιτοναϊκής Κακοήθειας & Χειρουργικής Ογκολογίας, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Υπεύθυνος Μονάδας Αντιμετώπισης Περιτοναϊκής Κακοήθειας, Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης

Υπάρχουν πολλά στοιχεία για μία σειρά από παράγοντες, που καθορίζουν τους μηχανισμούς καρκινογένεσης. Σε αυτούς προσθέτουμε και απλά γεγονότα της καθημερινότητας, τα οποία συνδυαστικά και με άλλες συνθήκες, προκαλούν την έναρξη μίας κακοήθους διαταραχής.

Ο ρόλος του ύπνου έχει μελετηθεί εκτενώς, αναφορικά με την εμφάνιση παθολογικών καταστάσεων, όπως σακχαρώδους διαβήτη, νευρώσεων, βρογχικού άσθματος αλλά και καρκίνου.

Πρόσφατη μελέτη από την Κίνα, που δημοσιεύθηκε το 2010 στο “Annals of Medicine”, έδειξε, σύμφωνα με τις αναλύσεις των ερευνητών, ότι η νυχτερινή εργασία για διάστημα μεγαλύτερο των 20 ετών, η νυχτερινή εργασία που δε συνδυάζεται με σύντομο ύπνο στη διάρκεια της ημέρας (π.χ. το μεσημέρι) και ο ύπνος για περισσότερες από 10 (κατά μέσο όρο) ώρες κάθε βράδυ είναι τρεις συνήθειες, που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Συγκεκριμένα, η συνήθεια της νυχτερινής εργασίας για περισσότερα από 20 χρόνια συνδέθηκε με ποσοστό 27% πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου, ενώ η παράλειψη του σύντομου ύπνου, διάρκειας έως 30 λεπτών, μέσα στην ημέρα ενοχοποιήθηκε για διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Επίσης, ο ύπνος, για 10 ή και περισσότερες ώρες, συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο προσβολής από καρκίνο, συγκριτικά με τον ύπνο διάρκειας 7-8 ωρών.

Όταν μάλιστα συνυπήρχαν δύο από τις προαναφερθείσες παραμέτρους (π.χ. πολυετής νυχτερινή εργασία χωρίς σύντομο ύπνο μέσα στην ημέρα), ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου ήταν 43% μεγαλύτερος και ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο διπλάσιος, σε σύγκριση με άτομα, που δεν είχαν καμία από αυτές τις συνήθειες.

Πρωινό ξύπνημα και καρκίνος

Μία ιδιαίτερα αξιόλογη παρατήρηση, από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, αφορά στη διαπίστωση ότι άτομα, που ξυπνούσαν πριν από τις 6 το πρωί, είχαν 4πλάσιο ποσοστό ανάπτυξης νεοπλασμάτων, μετά την ηλικία των 45 ετών.

Η εξήγηση πιθανόν αφορά στο μηχανισμό ρύθμισης των επινεφριδίων για την έκκριση των κορτικοστεροειδών ορμονών. Το σύστημα βιορρύθμισης του οργανισμού «δικαιολογεί» το ξύπνημα περίπου στις 06:30, και αν συμβεί διαφορετικά από αυτό, το «κρίνει» ως μέγιστο στρες για τον εγκέφαλο και τα σπλάγχνα (καρδιά, πνεύμονες).

Προς αυτήν την κατεύθυνση εκκρίνει καθημερινά, μεταξύ 05:45 και 06:15, 32 μικρογραμμάρια κορτιζόλης. Πρόκειται για την ορμόνη του στρες, που ρυθμίζει το καρδιαγγειακό σύστημα, την αρτηριακή πίεση και έμμεσα και την ινσουλίνη. Συνεπώς, τα άτομα, που ξυπνούν πριν από τη συγκεκριμένη ώρα, είναι «εκτεθειμένα» σε ενδογενές και εξωγενές στρες. Κρυώνουν, διψούν, τρώνε μεγαλύτερη ποσότητα πρωινού και προκαλούν γενικότερα διάφορες συνθήκες, οι οποίες, μέσα από μηχανισμούς ογκογονιδίων και ορμονικών προσαρμογών, μπορεί να οδηγήσουν σε καρκινογένεση.

Οι ερευνητές δε γνωρίζουν ακόμη γιατί οι μειωμένες ώρες ύπνου αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στις γυναίκες. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η χρόνια αϋπνία έχει συνδεθεί με προβλήματα υγείας, όπως σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση, παχυσαρκία, εγκεφαλικά επεισόδια, καρδιαγγειακές παθήσεις, κατάθλιψη και υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

Ο ύπνος με φως συνδέεται με τον καρκίνο

Μία επόμενη παράμετρος είναι ο φωτισμός -τεχνητός στη διάρκεια του ύπνου. Στην προηγούμενη παράγραφο διαπιστώσαμε γιατί η αϋπνία ή ακόμη και η νυχτερινή εργασία προκαλούν μία σειρά καταστάσεων, που ενδεχομένως να οδηγήσουν σε νεοπλασματική εξαλλαγή. Ο τεχνητός φωτισμός τη νύχτα διαταράσσει το βιολογικό ρολόι του οργανισμού μας. Για να προστατευτούμε από ασθένειες, όπως τον καρκίνο, θα πρέπει να κοιμόμαστε χωρίς φως.

Το βιολογικό ρολόι του ανθρώπινου οργανισμού έχει εξελιχθεί για να προσαρμόζεται στη φυσική διακύμανση του φωτός, στη διάρκεια του 24ώρου, όπως εξηγεί ο Δρ. Ρίτσαρντ Στίβενς, Καθηγητής Υγείας της Κοινότητας στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ (UConn) και προειδοποιεί: «Όσο σημαντικός είναι ο ύπνος για την ευεξία, άλλο τόσο είναι η έκθεση στο σκοτάδι το βράδυ».

Όλα τα ανωτέρω, που έχουν σχέση με τις διαταραχές του ύπνου, έχουν συνδυασθεί με καρκίνο του ήπατος, καρκίνο του μαστού και καρκίνο του παχέος εντέρου. Οι διαπιστώσεις αυτές οδήγησαν τις ΗΠΑ αλλά και την Ολλανδία να θεσμοθετήσουν τη νυχτερινή εργασία ως ανθυγιεινή και να συστήσουν στις γυναίκες με υψηλό κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του μαστού, να αποφεύγουν τις κυλιόμενες βάρδιες.

Πηγή: Σπηλιώτης Δ. Ι., “Καρκίνος – Ποιος είσαι; Που ζεις; Πως ζεις;”, Εκδόσεις: Π.Χ. Πασχαλίδης & Broken Hill Publishers Ltd, 2017