Χορτοφαγία και απώλεια βάρους

Χορτοφαγία και απώλεια βάρους

Γράφει ο Θεόδωρος Κουτράκος, Προϊστάμενος του Τμήματος Διατροφής του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών

Τα τελευταία έτη, η χορτοφαγία, ως διατροφική τάση, έχει διαδοθεί σε μεγάλο βαθμό στον ανεπτυγμένο κόσμο. Η κύρια μορφή της, πιο εύκολη και πιο διαδεδομένη, περιλαμβάνει την αποφυγή του κρέατος, πουλερικών, θαλασσινών. Οι πιο αυστηρές μορφές αποκλείουν οποιοδήποτε ζωικό προϊόν ( γαλακτοκομικά, αυγά κ.λπ).

Η χορτοφαγία είθισται να ακολουθείται από άτομα με γενικότερες φιλοσοφικές αναζητήσεις και συνήθως περιβάλλεται από μία γενικότερη ευαισθησία, τόσο για την ατομική υγεία όσο και την υγεία του περιβάλλοντος. Μελέτες δείχνουν ότι ενδέχεται οι χορτοφάγοι ενήλικες να έχουν κατά μέσο όρο ελαφρώς χαμηλότερο βάρος από το γενικό πληθυσμό. Σε ατομικό επίπεδο, το γεγονός αυτό δεν επιβεβαιώνεται απαραίτητα. Οι λόγοι, που προκαλούν αυτήν την αναντιστοιχία ως προς τον έλεγχο του βάρους, είναι αρκετοί. Καταρχήν, η χορτοφαγική διατροφή μπορεί να αποτελείται από υγιεινά, αλλά θερμιδογόνα τρόφιμα. Ξηροί καρποί, αμυλούχες τροφές, ελαιόλαδο, ελιές, φυστικοβούτυρο, μαργαρίνες είναι μόνο μερικά παραδείγματα. Τα τρόφιμα αυτά δεν προκαλούν τον κορεσμό και τον έλεγχο της όρεξης, που μπορούν να προκαλέσουν τα τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, όπως οι φυτικές ίνες και, τέλος, η ζωική πρωτεΐνη. Η έλλειψη του κορεσμού δε βοηθάει στον έλεγχο της όρεξης, και άρα ελλοχεύει ο κίνδυνος της υπερφαγίας ή και της υπερβολικής κατανάλωσης θερμίδων. Πληθώρα χορτοφαγικών φαγητών είναι και φαγητά σύνθετα, τα οποία παρασκευάζονται με τη χρήση αμυλούχων τροφίμων,  όπως ρυζιού πατάτας, ζυμαρικών, τα οποία, σαφώς, και έχουν χώρο σε μία ισορροπημένη διατροφή, αλλά τα οποία, εάν θέλουμε να ελέγξουμε το βάρος μας, είναι θεμιτό να περιορίσουμε στη διατροφή μας. Τα συγκεκριμένα τρόφιμα μπορούν να απορροφήσουν εύκολα λιπαρά, εάν μαγειρευτούν με λάθος τρόπο. Επομένως, συστήνεται η χρήση λιγότερο επεξεργασμένων μορφών, όπως είναι τα ζυμαρικά ολικής άλεσης, το αναποφλοίωτο ρύζι, το ψωμί πολύσπορο, κ.λπ. Παρόμοια μεταχείριση συστήνεται και για τα αμυλούχα λαχανικά, κοινώς τα «λαδερά» όπως είναι ο αρακάς, οι μπάμιες κ.λπ. Προτείνεται να μαγειρεύονται ελαφρά, κρατώντας τη φρεσκάδα τους (al dente), και, εάν είναι δυνατό, το ελαιόλαδο να προστίθεται στην ολοκλήρωση της παρασκευής.

Άλλο ένα σημείο, που απαιτεί προσοχή, είναι η χρήση πολτοποιημένων φρούτων και λαχανικών στα smoothies και τις σούπες βελουτέ, αντίστοιχα. Με την πολτοποίηση, το θερμιδικό περιεχόμενο αλλάζει, καθώς η σύσταση των υδατανθράκων της τροφής απλοποιείται. Επομένως, είναι απαραίτητος ο έλεγχος στον τρόπο επεξεργασίας και μαγειρέματος.

Ο στόχος της διατροφικής παρέμβασης από το διαιτολόγο – διατροφολόγο είναι να κατορθώσουμε να αναγνωρίσουμε τυχόν διατροφικά λάθη και στη συνέχεια η εξατομίκευση του διατροφικού πλάνου θα μας διευκολύνει  να τα διορθώσουμε με επιτυχία, χωρίς να διαταράξουμε τη διατροφική μας καθημερινότητα.