Υπερηχογράφημα Πνευμόνων – Μια νέα εναλλακτική!!!

Υπερηχογράφημα Πνευμόνων – Μια νέα εναλλακτική!!!

Η πνευμονία είναι συχνή αιτία νοσηρότητας και θνητότητας στην παιδική ηλικία. Η κλινική διάγνωση, συχνά, είναι δυσχερής και απαιτεί επιβεβαίωση με ακτινογραφία θώρακος, εκθέτοντας το μικρό ασθενή σε ακτινοβολία.  Η βιολογική επιβάρυνση των παιδιών με δόσεις ακτινοβολίας, ακόμη και μικρές σχετικά, όπως στην περίπτωση της ακτινογραφίας θώρακος,  απασχολεί, ιδιαίτερα, την παιδοακτινολογική κοινότητα, η οποία αναζητά συνεχώς ασφαλέστερες λύσεις. Το υπερηχογράφημα φαίνεται ότι προσφέρει αυτήν την εναλλακτική!

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

Το υπερηχογράφημα αποτελεί τη δημοφιλέστερη απεικονιστική μέθοδο στην παιδιατρική. Οι λόγοι είναι πολλοί και αρκετά προφανείς:

  • Δεν επιβαρύνει με ακτινοβολία.
  • Είναι εξέταση άριστα ανεκτή.
  • Σε περίπτωση ανάγκης, μπορεί να εκτελεστεί στο κρεβάτι του ασθενούς.
  • Δεν απαιτεί καταστολή.
  • Είναι εξέταση δυναμική, σε πραγματικό χρόνο, αποκαλύπτοντας διαλείποντα φαινόμενα.
  • Είναι αρκετά προσβάσιμο.
  • Έχει σχετικά χαμηλό κόστος.

Για τους λόγους αυτούς, οι παιδοακτινολόγοι προσπαθούν διαρκώς να εκμεταλλευθούν τη συγκεκριμένη  μέθοδο για την απεικόνιση των περισσότερων ιστών. Και τα κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό: σήμερα είναι δυνατό να εξετάσουμε υπερηχογραφικά,  πέρα από τις κλασσικές δομές, το νεογνικό εγκέφαλο, τα ισχία των νεογνών, τον οφθαλμό, τις φωνητικές χορδές, αλλά και να διεξάγουμε ειδικές δυναμικές εξετάσεις, όπως την ανιούσα κυστεοουρηθρογραφία.

Στο πνεύμα, λοιπόν, αυτό, εφαρμόστηκε και στην παιδιατρική το υπερηχογράφημα πνευμόνων-θώρακος, μία εξέταση, που αρχικά περιγράφεται από Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Τα τελευταία χρόνια, η εξέταση αυτή κερδίζει την εμπιστοσύνη της ιατρικής κοινότητας, επιδεικνύοντας υψηλά ποσοστά ευαισθησίας και ειδικότητας σε πολυάριθμες και πολυπληθείς μελέτες.  Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των μελετών αυτών, αλλά και με τη δική μας πλέον πλούσια εμπειρία, η μέθοδος είναι συγκρίσιμη αν όχι ανώτερη, της απλής ακτινογραφίας, ειδικά όταν πρόκειται για περιπτώσεις κλασσικής πνευμονίας.

 

ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ (%)

ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ (%)

Πλευριτική συλλογή

97

94

Πύκνωση

90

98

Διάμεσο οίδημα

93

93

Εκτεταμένος πνευμοθώρακας

100

91

Περιορισμένος πνευμοθώρακας

79

100

Από τεχνικής απόψεως, το υπερηχογράφημα πνευμόνων διαφέρει από τις άλλες υπερηχογραφικές εξετάσεις, όπου βλέπουμε την ανατομική αναπαράσταση του θέματος. Στο υπερηχογράφημα πνευμόνων, ερμηνεύουμε τις ψευδείς εικόνες (artifacts), που παράγονται στο επίπεδο του υπεζωκότα, καθώς ο ήχος διαπερνά το θώρακα και σκεδάζεται διαφορετικά, ανάλογα με αυτό, που συμβαίνει μέσα στο θώρακα. Πρόκειται δηλαδή για ανάλυση των artifacts και όχι για ρεαλιστική αναπαράσταση των ιστών. Από αυτή τη σκοπιά, η εξέταση προσομοιάζει περισσότερο στο ηλεκτροκαρδιογράφημα ή το εγκεφαλογράφημα.

Ο φυσιολογικός πνεύμονας στο υπερηχογράφημα έχει δύο χαρακτηριστικά:

  • Υπεζωκοτική ολίσθηση (pleural sliding) 
    • Η οριζόντια κίνηση των δύο πετάλων του υπεζωκότα
    • Η παρουσία της ΑΠΟΚΛΕΙΕΙ  ΠΝΕΥΜΟΘΩΡΑΚΑ
    • Η απουσία υπεζωκοτικής ολίσθησης έχει πολυπλοκότερη ερμηνεία και μπορεί να οφείλεται σε:
      • Πνευμοθώρακα
      • Μαζική ατελεκτασία
      • Διασωλήνωση κύριου βρόγχου
      • Πλευροδεσία
      • Άπνοια
      • Πνευμονία
  • Γραμμές Α
    • Οριζόντιες, επαναλαμβανόμενες ισοαπέχουσες μεταξύ τους υπερηχογενείς γραμμές, κάτω από τη γραμμή του υπεζωκότα.
    • Γραμμές Α σε όλο τον πνεύμονα σημαίνουν φυσιολογικό πνεύμονα.

Για τη διάγνωση πνευμονίας αναζητούμε:

  • Απουσία υπεζωκοτικής ολίσθησης
  • Γραμμές Β
    • Κάθετες υπερηχογενείς ακτίνες, που προβάλλουν κάθετα από την υπεζωκοτική γραμμή (ring down artifact), που εκτείνονται έως τη βάση της οθόνης
    • Αντιπροσωπεύουν υγρό στο διάμεσο χώρο και πάχυνση των μεσολόβιων διαφραγμάτων (πριν το υγρό συσσωρευθεί στις κυψελίδες)
    • Γενικευμένο πρότυπο με Γραμμές Β => διάμεσο οίδημα
  • Πύκνωση
    • Πιο ανατομικό εύρημα
    • Αναδεικνύεται το πυκνωτικό τμήμα με αεροβρογχόγραμμα
    • Εκτιμάται η ηχοδομή του παρεγχύματος
    • Αναδεικνύονται νεκρωτικές βλάβες
  • Πλευριτική συλλογή
    • Αποτελούσε για πολλά χρόνια το μοναδικό αντικείμενο του υπερηχογραφήματος θώρακος
    • Εκτιμάται η ποσότητα και η υφή του υγρού
    • Αναδεικνύεται τυχόν υπεζωκοτική πάχυνση ή υπεραιμία σε περιπτώσεις εμπυήματος
    • Το υπερηχογράφημα καθοδηγεί με ασφάλεια τις επεμβατικές πράξεις

 Το υπερηχογράφημα πνευμόνων αρχίζει να καθιερώνεται στην κλινική πράξη δικαίως, αφού είναι μία εξέταση,  η οποία:

  • Είναι αξιόπιστη.
  • Δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία.
  • Μπορεί να πραγματοποιηθεί, χωρίς μετακίνηση του ασθενούς.
  • Μπορεί να επαναληφθεί όσο συχνά απαιτηθεί.
  • Καθοδηγεί με ασφάλεια τις επεμβατικές πρακτικές.
  • Διαρκεί λιγότερο από 10΄.
  • Έχει λογικό κόστος.