Υπέρηχο-Βρογχοσκόπηση και λήψη βιοψίας με αναρρόφηση δια βελόνης (EBUS-TBNA)

Υπέρηχο-Βρογχοσκόπηση και λήψη βιοψίας με αναρρόφηση δια βελόνης (EBUS-TBNA)

Γράφει ο Αναστάσιος Φ. Παλαμίδας, Πνευμονολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Επεμβατικής Πνευμονολογίας στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Τα τελευταία χρόνια, οι τεχνολογικές εξελίξεις στην ιατρική καθιστούν τη διάγνωση των παθήσεων ευκολότερη και γρηγορότερη από παλαιότερα. Όπως αντιλαμβανόμαστε, για να τεθεί ασφαλώς η διάγνωση της ασθένειας και να λάβει ο ασθενής την ενδεδειγμένη θεραπεία, χρειαζόμαστε βιοψίες, δηλαδή  κομμάτια από τη βλάβη - ιστολογική απόδειξη και ταυτοποίηση της βλάβης. Επιπλέον, η θεραπεία πολλών παθήσεων, όπως για παράδειγμα του καρκίνου του πνεύμονα, εξατομικεύεται σύμφωνα με δείκτες, που ανευρίσκονται εντός του βιοπτικού υλικού, καθιστώντας την πρόγνωσή της σαφώς καλύτερη.

Στη λήψη αυτών των βιοψιών από τον πνεύμονα χρησιμοποιείται η βρογχοσκόπηση. Δηλαδή, ένας μικρός εύκαμπτος σωλήνας που μετά από μέθη και τοπική αναισθησία περνά απαλά από τη μύτη ή το στόμα και εισέρχεται στον πνεύμονα μέσω των αεραγωγών του της τραχείας και των κύριων βρόγχων. Κατά αυτό τον τρόπο, ένα ποσοστό πνευμονικών παθήσεων γίνεται προσβάσιμο για λήψη βιοπτικών υλικών που είναι διαγνωστικά στο 60-70% των περιπτώσεων. 

Την τελευταία δεκαετία αναπτύχθηκε μία μέθοδος βρογχοσκόπησης που χρησιμοποιεί τους υπερήχους. Με αυτό το όργανο μπορούμε να δούμε βλάβες πίσω από το τοίχωμα του βρόγχου σε ένα χώρο ανάμεσα στους δυο πνεύμονες και την καρδιά που ονομάζεται μεσοθωράκιο. Στο χώρο αυτό εντοπίζονται βλάβες, όπως καρκινικές μάζες, αλλά και φυσιολογικές δομές παρακείμενα στις βλάβες, όπως είναι οι λεμφαδένες αλλά και τα αγγεία. Σε πολλές περιπτώσεις, όπως στην σαρκοείδωση, στις ειδικές λοιμώξεις, όπως είναι η φυματίωση, αλλά και στις κακοήθειες του πνεύμονα ή στο λέμφωμα αυτοί οι λεμφαδένες και τα αγγεία διηθούνται.

Με τη χρήση της υπέρηχο - βρογχοσκόπησης (EBUS-BRONCHOSCOPY) αυτές οι βλάβες καθώς και οποιαδήποτε άλλη δομή που είναι διηθημένη μπορεί όχι μόνο να επισκοπηθεί αλλά και να υποβληθεί σε διαβρογχική βιοψία με αναρρόφηση διά βελόνης (TBNA), στον ίδιο χρόνο, αλλά και με μεγάλη ακρίβεια καθώς είναι κατευθυνόμενη με τον υπέρηχο. Με τον παραπάνω τρόπο, όχι μόνο θέτουμε με ασφάλεια τη διάγνωση, αλλά και σταδιοποιούμε, δηλαδή καθορίζουμε την έκταση της νόσου, που υπαγορεύει και τη θεραπεία της, εάν δηλαδή μπορεί να χειρουργηθεί ή εάν πρέπει να λάβει άλλου είδους φαρμακευτική θεραπεία.

Η μέθοδος είναι πολύ ευαίσθητη, ιδιαίτερα, όταν συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις, όπως το PET-CT και την αξονική τομογραφία, με αποτελεσματικότητα  στο 90-95% των περιπτώσεων, αλλά και αρκετά ασφαλής, καθώς όλες οι βιοψίες που λαμβάνονται γίνονται υπό του υπερήχου. Η εξέταση αυτή βρίσκεται στις κατευθυντήριες οδηγίες της πνευμονολογικής και θωρακοχειρουργικής κοινότητας για τη διάγνωση και σταδιοποίηση παθήσεων του πνεύμονα και του μεσοθωρακίου, αλλά και παθήσεων εξωθωρακικών με δευτεροπαθείς εντοπίσεις στον πνεύμονα. Γίνεται με τον ίδιο τρόπο, όπως η απλή βρογχοσκόπηση με τοπική αναισθησία και μέθη, σε ασθενείς εξωτερικούς, είτε με εισιτήριο σε κλινική ημερήσιας νοσηλείας.