Υγρό στο αυτί. Θέλει χειρουργείο;

Υγρό στο αυτί. Θέλει χειρουργείο;

Γράφει ο Ιωάννης Χριστόπουλος, ΠΑΙΔΟ – ΩΡΛ, Διευθυντής Β΄ ΩΡΛ Κλινικής του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών

Εκκριτική ωτίτιδα (υγρό στο μέσο αυτί) είναι η συλλογή άσηπτου υγρού στην κοιλότητα του μέσου ωτός (ο χώρος πίσω από το τύμπανο). Ο λόγος, για τον οποίο το υγρό αυτό συσσωρεύεται στο αυτί, είναι η απόφραξη της ευσταχιανής σάλπιγγας (μία οπή, που συνδέει το αυτί με το πίσω μέρος της μύτης, εκεί που βρίσκονται τα κρεατάκια). 

Είναι μία πολύ συχνή νόσος, ιδίως, της παιδικής και προσχολικής ηλικίας.

Οι βασικές αιτίες είναι οι υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, η υπερτροφία από τα κρεατάκια, ανατομικοί λόγοι, υποτροπιάζουσες οξείες ωτίτιδες, αλλεργική ρινίτιδα

Τα συμπτώματα της εκκριτικής ωτίτιδας σχετίζονται με την ηλικία του παιδιού.

Μέχρι την ηλικία των 3 ετών (περίπου), η πάθηση μπορεί να μην έχει ιδιαίτερα συμπτώματα. Συνήθως, τα παιδιά αυτά τραβούν τα αυτιά τους, γιατί τα αισθάνονται βουλωμένα. Σπανίως, προκαλεί ανησυχία ή/και πόνο (σε μορφή σουβλιάς που διαρκεί λίγα λεπτά) και ποτέ πυρετό, εκτός αν συνδυάζεται με λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος.  

Σε μεγαλύτερα παιδιά το πιο σταθερό εύρημα είναι η βαρηκοΐα και το αίσθημα πληρότητας (βούλωμα), που προκαλεί στο αυτί. Η βαρηκοΐα γίνεται εύκολα αντιληπτή, γιατί το παιδί ζητάει να του επαναλάβουν τι του είπαν, ρωτάει συνέχεια «τι;» και «ε;», βάζει πιο δυνατά την τηλεόραση και τη μουσική.

Η αντιμετώπιση ποικίλει ανάλογα με το χρονικό διάστημα παρουσίας του υγρού στο αυτί καθώς και με την ηλικία του παιδιού.

Οι ρινοπλύσεις με φυσιολογικό ορό πρέπει να αποτελούν την καθημερινή περιποίηση της μύτης, έτσι ώστε να μην παραμένουν μύξες. Η αναμονή και η επανεκτίμηση από τον παιδίατρο ή τον Παιδο- ΩΡΛ τις περισσότερες φορές αρκούν για τη θεραπεία της νόσου.  Η χρήση τοπικών ρινικών σπρέι είναι μία σημαντική επιλογή σε παιδιά που έχουν πάνω από 2 μήνες υγρό στο αυτί. Σημαντικό είναι να αποφεύγεται η άσκοπη χρήση φαρμάκων, ιδιαιτέρα των αντιβιοτικών και των αντισταμινικών, εκτός αν υπάρχει απόλυτη ένδειξη για να χορηγηθούν.

Τα βλεννολυτικά, τα αποσυμφορητικά, τα νεότερα αντιφλεγμονώδη και η κορτιζόνη  έχουν θέση στη θεραπεία της νόσου ανάλογα με την εκτίμηση του θεράποντος ιατρού. Το μάσημα τσίχλας, το φούσκωμα μπαλονιών, η χρήση μίας ειδικής συσκευής και η εξίσωση συμβάλλουν στη θεραπεία.

Οι φαρμακευτικές αγωγές στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι αρκετές για την πλήρη ίαση της εκκριτικής ωτίτιδας. Σπανίως, το υγρό παραμένει παρά τις θεραπείες, οπότε και η χειρουργική αφαίρεση του υγρού κρίνεται απαραίτητη (δε συνιστάται χειρουργική παρέμβαση σε περιπτώσεις, που το υγρό βρίσκεται στο αυτί για λιγότερο από 4-5 μήνες, εκτός αν συνυπάρχει άλλη ένδειξη χειρουργείου, όπως είναι η υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων)

Κατά συνέπεια, χειρουργική παρέμβαση στο υγρό στο αυτί συστήνεται:

  • όταν όλες οι φαρμακευτικές αγωγές έχουν αποτύχει.
  • σε παιδιά, που έχουν υπερτροφία αμυγδαλών ή /και αδενοειδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια).
  • σε παιδιά, τα οποία εξακολουθούν να έχουν υγρό στο αυτί και μετά το καλοκαίρι
  • σε παιδιά, που έχουν και άλλη διαγνωσμένη βαρηκοϊα
  • σε πιο σπάνιες καταστάσεις (παιδιά με ανεπάρκεια της υπερώας π.χ.  λυκόστομα)

Οι επεμβάσεις, που συνήθως πραγματοποιούνται για την αντιμετώπιση της νόσου, είναι η μυριγγοτομή (παρακέντηση του τυμπάνου και αναρρόφηση του υγρού) με ή χωρίς τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού (καλό είναι να αποφεύγονται, όποτε είναι δυνατό), η αδενοτομή (αφαίρεση των αδενοειδών εκβλαστήσεων) και σπάνια η αμυγδαλεκτομή.