Τι να γνωρίζετε για το χειμερινό εμβολιασμό;

Τι να γνωρίζετε για το χειμερινό εμβολιασμό;

Γράφει ο Αναστάσιος Φ. Παλαμίδας, Πνευμονολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Επεμβατικής Πνευμονολογίας στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού αποτελούν την πρώτη και κυριότερη αιτία ασθένειας στον κόσμο, ενώ επιβαρύνουν οικονομικά τις οικογένειες και τις τοπικές κοινωνίες. Σε ατομικό επίπεδο, μπορεί να έχουν δραματικές επιπτώσεις στη ζωή ενός ανθρώπου, που εκφράζονται με απώλεια ημερών εργασίας και μακροπρόθεσμες επιπλοκές στην υγεία του. Διαχωρίζονται στις λοιμώξεις του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού. Μερικές από τις κυριότερες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού είναι η φαρυγγίτιδα, η αμυγδαλίτιδα, η ιγμορίτιδα, ενώ αυτές του κατώτερου αναπνευστικού περιλαμβάνουν την πνευμονία, την βρογχίτιδα και πολλές άλλες.

Παρά τις προόδους που έχουν γίνει στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, στην παραγωγή νέων ευρέως φάσματος αντιβιοτικών φαρμάκων, αλλά και στις συνθήκες νοσηλείας των ασθενών, η πνευμονία αποτελεί μία εκ των κυριότερων αιτιών θανάτου με θνητότητα που κυμαίνεται από 10% έως 40% σε ασθενείς υψηλού κινδύνου στα κράτη μέλη της Ε.Ε., ενώ αποτελεί την 8η αιτία θανάτου παγκοσμίως.

Τα κυριότερα αίτια πνευμονίας στην κοινότητα είναι οι ιοί (ιοί της γρίπης Α και Β, αδενοϊός, αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, της παραϊνφλουέντζα) αλλά και τα βακτήρια, εκ των οποίων το πιο συχνό είναι ο στρεπτόκκοκος της πνευμονίας ή αλλιώς πνευμονιόκκοκος.

Η μετάδοση γίνεται από άτομα που είναι φορείς ιών ή πνευμονιόκοκκου στην ρινική κοιλότητα και στο φάρυγγα (ρινοφάρυγγα) και μπορεί να μολύνουν άλλους μέσω αερομεταφερόμενων σωματιδίων με το φτέρνισμα ή το βήχα. Οι πληθυσμοί που κινδυνεύουν περισσότερο είναι οι ηλικιωμένοι άνω των 60 ετών καθώς με το πέρασμα της ηλικίας, το ανοσοποιητικό σύστημα των ανθρώπων καθίσταται λιγότερο ικανό να προστατεύει από πιθανές επιπλοκές, και τα παιδιά κάτω των 2 ετών. Επιπρόσθετοι παράγοντες κινδύνου είναι ο διαβήτης, το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, το κάπνισμα, οι καρδιοπάθειες, το αλκοόλ, το κατασταλμένο ανοσοποιητικό σύστημα (καρκίνος, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα) και διάφοροι περιβαλλοντικοί παράγοντες.

Η γρίπη και η πνευμονιοκοκκική πνευμονία είναι από τις κυριότερες αιτίες εισαγωγής στο νοσοκομείο. Ο συσχετισμός της πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας με τη γρίπη είναι επιβεβαιωμένος, ενώ η γρίπη λειτουργεί ως προδιαθεσικός παράγοντας για την εκδήλωση πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας. Σημειώνεται ότι η πνευμονιοκοκκική πνευμονία μπορεί να εκδηλωθεί ανά πάσα στιγμή, ακόμη κι αν δεν έχει προηγηθεί γρίπη.

Η πρόληψη είναι η πιο ενδεδειγμένη αντιμετώπιση της πνευμονίας από ιούς και πνευμονιόκκοκο, γιατί περιορίζει την εισαγωγή στο νοσοκομείο και τις θανατηφόρες επιπλοκές της. Άρα καθίσταται σημαντικό οι ενήλικες να εμβολιάζονται τόσο κατά της γρίπης όσο και κατά της πνευμονιοκοκκικής νόσου. Συγκεκριμένα, το εμβόλιο της γρίπης πρέπει να γίνεται σε όλους τους ανθρώπους μία φορά το χρόνο άνω των 60 ετών αλλά και σε ανθρώπους με υψηλό κίνδυνο σοβαρής νόσησης και επιπλοκών που είναι νεότεροι (18-59 χρονών). Για τον πνευμονιόκκοκο κυκλοφορούν δύο εμβόλια το 13-δύναμο (PCV13) και το 23-δύναμο (PPSV23). Το Ελληνικό Εθνικό Κέντρο ελέγχου και πρόληψης λοιμώξεων προτείνει να εμβολιάζεται όλος ο πληθυσμός άνω των 65 και με τα δύο εμβόλια, δηλαδή πρώτα με το PPSV23 και μέσα σε ένα χρόνο  με το PCV13. Επίσης, όλοι οι ασθενείς άνω των 50 ετών πρέπει να εμβολιάζονται με μία δόση του PCV13.  Ενώ οι ασθενείς με ηλικία 19-50 χρόνων που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου πρέπει να εμβολιάζονται με 1 ή 2 δόσεις από το PPSV23.