Σύνδρομο Υπνικής Άπνοιας (Σ.Υ.Α)

Σύνδρομο Υπνικής Άπνοιας (Σ.Υ.Α)

Γράφει ο Ιωάννης Γέμος, Χειρουργός ΩΡΛ, Διευθυντής ΩΡΛ Κλινικής, Ιατρικό Παλαιού Φαλήρου

Τι είναι υπνική άπνοια; (ΥΑ)

Η διάρκεια ύπνου ενός ατόμου είναι το 1/3 της ζωής του. Άπνοια είναι η παύση της αναπνοής, κατά τη  διάρκεια του ύπνου για τουλάχιστον 10 δευτερόλεπτα.

Πόσα είδη άπνοιας υπάρχουν;

Είναι η αποφρακτική υπνική άπνοια, κατά την οποία ο εγκέφαλος δίνει σήμα στους πνεύμονες για αναπνοή. Λόγω της απόφραξης κάποιου σημείου του ανωτέρου αεραγωγού, είναι και η πιο συχνή.

Η κεντρική υπνική άπνοια παρουσιάζεται, όταν ο εγκέφαλος δε δίνει σήμα στους πνεύμονες, λόγω διαταραχών νευρολογικών, μεταβολικών, με συχνότητα 2-3%.

Ποια είναι η συχνότητα και οι αιτίες τις υπνικής άπνοιας:

Στο σύνολο του ενεργού πληθυσμού, το 4% των ανδρών και το 2% των γυναικών, μεταξύ 30-60 ετών, παρουσιάζουν υπνική άπνοια. 

Οι παράγοντες, που επηρεάζουν, είναι η παχυσαρκία (80%), το φύλο, η ηλικία, οι διαταραχές και φλεγμονές του ανωτέρου αναπνευστικού π.χ. υπερτροφία αμυγδαλών, αδενοειδών (κρεατάκια), πολύποδες μύτης, υπερτροφικές ρινίτιδες(αλλεργίες), διαταραχές στη μαλθακή υπερώα (χάλαση υπερώας, μακριά σταφυλή), καλοήθεις και κακοήθεις όγκοι , συγγενείς παθήσεις του ανωτέρου αναπνευστικού κ.ά.

Α)  φυσιολογικός ύπνος              Β) αποφρακτική υπνική άπνοια

Συμπτώματα της υπνικής άπνοιας:

Ο ασθενής παρουσιάζει έντονο ροχαλητό (95%) και νυχτερινή ενούρηση (25%), γίνεται ανήσυχος με εφιδρώσεις (50%), ο ύπνος είναι διακεκομμένος με αφυπνίσεις. Ο ασθενής παρουσιάζει υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, με διαταραχές συμπεριφοράς (συγκέντρωσης, μνήμης), και αυτό έχει ως συνέπεια  μείωση της ποιότητας της ζωής, σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, πτώση της παραγωγικότητας και ατυχήματα.

                                               Χαλαρή μαλθακή υπερώα

Οι ασθενείς με Σ.Υ.Α παρουσιάζουν σημαντικές ορμονολογικές διαταραχές και παρατηρούνται πτώση της λεπτίνης, αύξηση της γκρελίνης (ορμόνες της όρεξης), αύξηση του βάρους, αύξηση αντοχής της ινσουλίνης και πτώση της αντοχής στην γλυκόζη, με συνέπεια την αύξηση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου II.

Το σύδρομο υπνικής άπνοιας δημιουργεί διαταραχές του άξονα, υποθάλαμο-υπόφυση-γοναδοτροπίνη, με πτώση της τεστοστερόνης, δηλαδή πτώση της σεξουαλικότητας (λίμπιντο).

Διάγνωση του Σ.Υ.Α

Εκτός ενός καλού ιστορικού (ερωτήσεις Epworth), συστήνεται πλήρης πολυ-υπνογραφική μελέτη ύπνου. Είναι μία πολύπαραμετρική αξιολόγηση και καταγράφονται στη διάρκεια ενός 8ωρου ύπνου το ηλεκτροκαρδιογράφημα- ηλεκτροεγκεφαλογράφημα – ηλεκτρομυογράφημα -- η ροή του αέρα -- οι σφήξεις – οι οφθαλμικές κινήσεις – οι κινήσεις του θώρακα, της κοιλιάς και των άκρων – βιντεοσκόπηση (ροχαλητό), σε συνεργασία με άλλες ειδικότητες, ενώ μεγάλη σημασία έχει ο απόλυτος αριθμός των απνοιών και υποπνοιών του ασθενούς σε 1 ώρα ύπνου.

Το Σ.Υ.Α χαρακτηρίζεται:

  5-15 άπνοιες υπόπνοιες      à   ελαφρύ σύνδρομο

 15-30 άπνοιες υπόπνοιες    à   μεσαίο σύνδρομο

      >30 άπνοιες υπόπνοιες    à   βαρύ σύνδρομο

 

Θεραπεία του Σύνδρομου Υπνικής Άπνοιας

Αρχικά συνιστάται απώλεια βάρους σε παχύσαρκα άτομα - αποφυγή κατανάλωσης οινοπνεύματος και καπνού κατά τη νύχτα, ύπνος σε πλάγια θέση (όχι σε ραχιαία), ανασήκωση του άνω τμήματος του κρεβατιού κατά 10 cm.

Χρήση οδοντιατρικών ναρθηκών στη στοματική κοιλότητα, με σκοπό την προώθηση της κάτω γνάθου 5-10 mm, όπου χρειάζεται.

       Τοπική αναισθησία

Χειρουργική αντιμετώπιση με τοπική ή γενική αναισθησία των ωτορινολαρυγγολογικών παθήσεων, στα τμήματα των αεραγωγών, που παρουσιάζουν  απόφραξη, με χρήση Laser - radiofrequencies RF, όπως είναι η αμυγδαλεκτομή, η χειρουργική αποκατάσταση ρινικού διαφράγματος, η αδενοτομή, η ενδοσκοπική αφαίρεση των πολυπόδων (FESS), οι κογχοτομές, η μείωση του όγκου της ρίγας της γλώσσας, η σταφυλο- φαρυγγο - υπερωιο πλαστική (U.P.P.P) με ή χωρίς αμυγδαλεκτομή, η αφαίρεση καλοήθων ή κακοήθων όγκων του ανωτέρου αεραγωγού, η αποκατάσταση παθήσεων της κάτω γνάθου.    

Πολλές φορές, η χρήση συσκευής συνεχούς, θετικής πίεσης των αεραγωγών, Continuous Positive Airway Pressure  ή CPAP, είναι η μόνη ενδεδειγμένη λύση, ιδίως σε ασθενείς, με βαρύ σύνδρομο υπνικής αποφρακτικής άπνοιας ή σε πάσχοντες με σοβαρή παχυσαρκία (δείκτης μάζας σώματος ΔΜΣ >35-40), γενικά σε περιπτώσεις που δε φέρει λύση η χειρουργική αντιμετώπιση.

Η συσκευή CPAP φέρει μία μάσκα, που τοποθετείται στη μύτη του ασθενούς ή σπανίως σε όλο το πρόσωπο, που κατά τη διάρκεια πτώσης του κορεσμού του O2 ή άπνοιας, αυξάνει την πίεση του αέρα, εντός των αεραγωγών του ασθενούς, με πολύ καλά αποτελέσματα.

Όταν οι χειρουργικές προτάσεις δε δίνουν λύση στο πρόβλημα της βαρειάς υπνικής άπνοιας, ιδίως  σε σοβαρές παθήσεις του λάρυγγα και σοβαρές  νευρολογικές παθήσεις, προσφεύγουμε στη μόνιμη τραχειοστομία.           

Συμπέρασμα

Το σύνδρομο της Υ.Α είναι ένα συχνό φαινόμενο, που επηρεάζει άμεσα την ποιότητα της ζωής μας .

Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, προκαλεί σοβαρές και απειλητικές καταστάσεις, σπανίως μοιραίες για τον ασθενή.

Η θεραπεία του είναι σχεδόν πάντα αποτελεσματική.