Συγκοπή στα παιδιά

Συγκοπή στα παιδιά

Γράφει η Σοφία Κουλούρη, Παιδίατρος - Παιδοκαρδιολόγος, Διευθύντρια
Παιδοκαρδιολογικού Τμήματος, Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών

Τα συγκοπτικά επεισόδια αποτελούν συχνό αίτιο προσέλευσης στο παιδοκαρδιολογικό ιατρείο, σε παιδιά ηλικίας 8-18 ετών.

Ως συγκοπή ορίζεται η απώλεια συνείδησης, αιφνίδια και προσωρινή, η οποία  συνοδεύεται από  απώλεια και του μυϊκού τόνου. Οφείλεται σε ανεπαρκή εγκεφαλική αιμάτωση, η οποία συνήθως είναι αποτέλεσμα ανεπαρκούς καρδιακής παροχής για κάποιον λόγο.

 Αυτός ο «κάποιος λόγος» πολύ συχνά είναι καλοήθης και ακίνδυνος, όπως συμβαίνει τις περισσότερες φορές στο κοινό λιποθυμικό ή βαγοτονικό επεισόδιο, κατά το οποίο, το παιδί ή ο έφηβος χάνει τις αισθήσεις του και  συνήθως σωριάζεται στο έδαφος, όταν σηκώνεται απότομα από την ύπτια ή την καθιστή θέση στην όρθια ή όταν στέκεται ακίνητος για αρκετή ώρα σε κάποιο ζεστό μέρος ή στη θέα αίματος ή στο τσίμπημα βελόνας, κλπ. Χαρακτηριστικά, το παιδί είναι κάτωχρο και ιδρωμένο, ενώ ανακτά τις αισθήσεις του πολύ γρήγορα, αφού οριζοντιωθεί. Τέτοια επεισόδια οφείλονται δε σε διαταραχή του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που επηρεάζει την αρτηριακή πίεση και την καρδιακή συχνότητα και όχι σε κάποιο επικίνδυνο καρδιακό νόσημα. Στην ουσία, δηλαδή, ΔΕΝ πάσχει η καρδιά του και ΔΕΝ κινδυνεύει από αυτή, κινδυνεύει όμως να χτυπήσει το κεφάλι του, πέφτοντας. Η αντιμετώπιση τέτοιων επεισοδίων, που συνήθως είναι επαναλαμβανόμενα, είναι απλή και συνιστάται αποφυγή των προαναφερθέντων καταστάσεων, που θα μπορούσαν να ευνοήσουν ένα συγκοπτικό επεισόδιο τέτοιου είδους, όπως και στη διατήρηση επαρκούς ενδαγγειακού όγκου, με την καλή ενυδάτωση του παιδιού.

Υπάρχουν όμως, ευτυχώς σπανιότερα, και τα δυνητικά επικίνδυνα ακόμα και για την ζωή συγκοπτικά επεισόδια.  Αυτά συνήθως συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της άσκησης ή αμέσως μετά, μπορεί να συμβούν σε ένα δυνατό ή ξαφνικό θόρυβο , όπως είναι το πρωινό ξυπνητήρι, συνοδεύονται από πόνο στο στήθος ή από αίσθημα παλμών, ενώ συχνά είναι θετικό και το οικογενειακό ιστορικό για «θάνατο από την καρδιά του» σε άτομο ηλικίας μικρότερης των 30-40 ετών. Συγκοπτικά επεισόδια τέτοιου είδους, συνήθως, οφείλονται σε κάποια δομική καρδιοπάθεια, όπως είναι η υπερτροφική καρδιομυοπάθεια ή η βαλβιδική στένωση αορτής, σε κάποια κακοήθη αρρυθμία (πχ, σύνδρομο παρατεταμένου QTc, σ. Brugada), σε μυοκαρδίτιδα και σε άλλα σοβαρά καρδιακά αίτια.

Η επίσκεψη στον εξειδικευμένο παιδοκαρδιολόγο κρίνεται απαραίτητη σε ΚΑΘΕ συγκοπτικό επεισόδιο, διότι είναι εκείνος  που θα ξεχωρίσει με το ιστορικό, την κλινική εξέταση και συχνά και με κάποιες πιο ειδικές εξετάσεις, όπως είναι το  ηλεκτροκαρδιογράφημα, το έγχρωμο υπερηχογράφημα καρδιάς (triplex), to holter ρυθμού 24ώρου, το tilt test κ.ά., ποιο τελικά από όλα τα συγκοπτικά επεισόδια είναι το αθώο και ακίνδυνο και ποιο χρήζει προσεκτικότερης  διερεύνησης, διότι ίσως αποτελεί τον προάγγελο αιφνιδίου θανάτου!