Ρινικά Σπρέι: Το πρόβλημα δεν είναι στην κορτιζόνη!

Ρινικά Σπρέι: Το πρόβλημα δεν είναι στην κορτιζόνη!

Γράφει ο Δρ. Τιμολέων Τερζής, Διευθυντής Ρινολογικού Κέντρου Αθηνών, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών.

Το μπούκωμα της μύτης και η καταρροή είναι τα συχνότερα συμπτώματα του κρυολογήματος, που ταλαιπωρεί πολλούς από μας, ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες.

Μια εύκολη λύση, αν και προσωρινή, είναι η χρήση κάποιου αποσυμφορητικού ρινικού σπρέι, αφού μάλιστα για την αγορά τους, στην Ελλάδα και στα περισσότερα κράτη του κόσμου, δεν απαιτείται ιατρική συνταγή.

Θα αναφέρουμε, συνοπτικά, τι πρέπει να ξέρουμε για αυτά τα σπρέι, ώστε να έχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα αλλά και να αποφεύγουμε δυσάρεστες παρενέργειες και προβλήματα.

Χρήση των αποσυμφορητικών σπρέι όχι περισσότερο από 7 ημέρες!

Τα αποσυμφορητικά σπρέι λειτουργούν προκαλώντας σύσπαση των αγγείων της μύτης και συρρίκνωση του εσωτερικού της καλύμματος (βλεννογόνου). Με αυτόν τον τρόπο ανοίγει ο χώρος και διευκολύνεται η αναπνοή. Παράλληλα, συσπώνται και οι αδένες που παράγουν τη βλέννα, και έτσι μειώνεται και η έκκριση, όταν είναι αυξημένη. Όμως, η παρατεταμένη χρήση των σπρέι, αυτών, μπορεί να έχει δυσάρεστες επιπτώσεις, οι κυριότερες των οποίων είναι:

  1. Εθισμός: Για το ίδιο αποτέλεσμα, απαιτείται όλο και μεγαλύτερη δόση, ενώ χωρίς σπρέι, η μύτη είναι πάντα μπουκωμένη.
  2. Φαινόμενο rebound: Όταν, τελικά, διακοπεί η χρήση, η μύτη είναι περισσότερο μπουκωμένη από πριν.
  3. Φαρμακευτική ρινίτιδα: Η παρατεταμένη ή χρόνια χρήση, λόγω της περενόχλησης της αιμάτωσης, προκαλεί σοβαρή βλάβη στα ευαίσθητα κύτταρα του βλεννογόνου.

Αν διαβάσετε τις έντυπες οδηγίες που περιέχονται στη συσκευασία όλων των αποσυμφορητικών σπρέι, θα δείτε ότι περιλαμβάνεται η οδηγία να μην χρησιμοποιούνται περισσότερο από πέντε ημέρες.

Πόσο επικίνδυνα είναι τα σπρέι κορτιζόνης;

Κάποια από τα ρινικά σπρέι περιέχουν, εκτός από το αποσυμφορητικό, και μικρή ποσότητα κορτιζόνης, η οποία με την αντιφλεγμονώδη δράση της, ενισχύει τη δράση και αναιρεί κάποιες από τις δυσάρεστες επιπτώσεις του αποσυμφορητικού. Γι’ αυτό το λόγο, εάν το μπούκωμα επιμένει, ο γιατρός μπορεί να επιτρέψει τη χρήση των σύνθετων, αυτών, σπρέι για περισσότερες μέρες (συνήθως έως 10 – 12 ημέρες) από τα απλά αποσυμφορητικά.

Εκτός από αυτά τα σύνθετα σπρέι αποσυμφορητικού με κορτιζόνη, υπάρχουν και σπρέι που περιέχουν μόνο κορτιζόνη. Αυτά δεν προκαλούν άμεση αποσυμφόρηση, δηλαδή δε ξεμπουκώνουν άμεσα τη μύτη, άρα δεν έχει νόημα να χρησιμοποιούνται στο κρυολόγημα ή τις άλλες οξείες φλεγμονές της μύτης (όπως οξεία ιγμορίτιδα). Τα σπρέι κορτιζόνης έχουν ένδειξη στη χρόνια ρινίτιδα ή ρινοκολπίτιδα και τους πολύποδες της μύτης, όπου ανακουφίζουν ή, και συχνά, ελέγχουν τη χρόνια φλεγμονή.

H χρόνια χρήση των σπρέι που περιέχουν μόνο κορτιζόνη, επιτρέπεται, και για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα, πάντα με την καθοδήγηση του ειδικού γιατρού. Ο λόγος είναι ότι το φάρμακο που περιέχουν, απορροφάται στην κυκλοφορία σε μηδενικές ή αμελητέες ποσότητες, και έτσι δεν προκαλούνται οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες της χρόνιας χρήσης κορτιζόνης, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η οστεοπόρωση, κ.λπ.

Με απλά λόγια, η μύτη μας παίρνει κορτιζόνη, αλλά όχι εμείς! Παράλληλα, η κορτιζόνη, σε τοπική χρήση στη μύτη, δεν προκαλεί εθισμό και φαρμακευτική ρινίτιδα, όπως τα αποσυμφορητικά.

Επομένως, θα πρέπει να τονίσουμε ότι επικίνδυνα για χρόνια ή παρατεταμένη χρήση δεν είναι τα ρινικά σπρέι που περιέχουν κορτιζόνη, αλλά εκείνα που περιέχουν αποσυμφορητικά.

Πώς πρέπει να χρησιμοποιούνται τα σπρέι;

  • Τα αποσυμφορητικά σπρέι, τυπικά, χρησιμοποιούνται 3 ή 4 φορές την ημέρα, για 3 με 5 ημέρες.
  • Τα σπρέι κορτιζόνης χρησιμοποιούνται σε θεραπευτικά σχήματα μεγαλύτερα του ενός μηνός, συνήθως 3-6 μηνών (πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού).
  • Πριν την πρώτη χρήση, συνιστάται να ψεκάζουμε στον αέρα, μερικές φορές, ώστε να γεμίζει το δοσιμετρικό φιαλίδιο και να χορηγείται η σωστή δόση από τον πρώτο ψεκασμό.
  • Πριν τη χρήση όλων των σπρέι, καλό είναι να φυσάμε τη μύτη μας, ώστε να είναι καθαρή από εκκρίσεις όταν έρθει σε επαφή με το φάρμακο.

Για καλύτερη κατανομή του φαρμάκου στο εσωτερικό της μύτης, συνιστάται να σκύβουμε, ελαφρά, προς τα εμπρός και να ψεκάζουμε το εσωτερικό κάθε ρουθουνιού «σημαδεύοντας» ψηλά στο πλάγιο τοίχωμα, προς το μάτι.

Ο ψεκασμός είναι πιο αποτελεσματικός αν κλείνουμε με το δάχτυλό μας το ρουθούνι που δεν ψεκάζουμε.

Τέλος, καλό είναι να αποφεύγουμε να εισπνέουμε έντονα, συγχρόνως με το ψεκασμό, διότι με αυτόν τον τρόπο μεγάλη ποσότητα του φαρμάκου παρασύρεται προς το φάρυγγα και δε φτάνει στο ρινικό βλεννογόνο.