Πότε πρέπει να αφαιρείται ο θυρεοειδής αδένας;

Πότε πρέπει να αφαιρείται ο θυρεοειδής αδένας;

Γράφει ο Εμμανουήλ Τσίγκος, Γενικός Χειρουργός, Εξειδικευθείς στην Ογκολογική Χειρουργική Ενδοκρινών Αδένων, Διευθυντής Τμήματος Χειρουργικής Ογκολογίας & Ενδοκρινών Αδένων, Ιατρικό Π. Φαλήρου

O θυρεοειδής αδένας είναι ένας από τους σημαντικότερους ενδοκρινείς αδένες του σώματος, έχει σχήμα πεταλούδας και βρίσκεται κάτω από το θυρεοειδή χόνδρο (“μήλο του Αδάμ”) στο πρόσθιο τμήμα του τραχήλου, μπροστά από την τραχεία. Είναι υπεύθυνος για την παραγωγή των ορμονών θυροξίνη (Τ4), τριιωδοθυρονίνη (Τ3) και καλσιτονίνη, που ελέγχουν πολύ σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως το μεταβολισμό, τις καύσεις, τη ρύθμιση του ασβεστίου και την ωρίμανση του σκελετού, και των οποίων οι μεταβολές προκαλούν διαταραχές και έχουν αντίκτυπο στην καρδιακή λειτουργία, την ψυχική υγεία, τις λειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος, το σωματικό βάρος, τη γονιμότητα, την εντερική λειτουργία κ.ά. Μία από τις σημαντικότερες και συχνότερες χειρουργικές επεμβάσεις, που πραγματοποιούνται στη σημερινή εποχή, είναι η αφαίρεση του θυρεοειδούς αδένα. Η επέμβαση αυτή ενδείκνυται και διενεργείται για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων καλοήθων αλλά κυρίως κακοήθων παθήσεων:

1.Απόλυτη ένδειξη χειρουργικής αντιμετώπισης έχουν όλοι οι κακοήθεις όγκοι του θυρεοειδούς αδένα (διαφοροποιημένος και αδιαφοροποίητος τύπος κακοήθειας - εξαιρείται το λέμφωμα), που έχουν διαγνωστεί προεγχειρητικά είτε διά βιοψίας με λεπτή βελόνη (FNA - το πλέον απαραίτητο εργαλείο για τη διάγνωση των κακοήθων θυρεοειδικών παθήσεων που πρέπει να διενεργείται για κάθε όζο μεγαλύτερο του 1 εκατοστού ή μικρότερου μεγέθους, με ύποπτα απεικονιστικά χαρακτηριστικά ή οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδικής κακοήθειας) είτε κατόπιν ανοικτής βιοψίας τραχηλικού λεμφαδένα.

2. Απόλυτη ένδειξη χειρουργικής αντιμετώπισης έχουν επίσης όλες οι περιπτώσεις όζων με ισχυρή υποψία κακοήθειας, βασισμένης σε κλινικά, εργαστηριακά ή/και απεικονιστικά κριτήρια.

3. Οι καλοήθεις παθήσεις, που αντιμετωπίζονται χειρουργικά είναι η νόσος Graves (διάχυτη τοξική βρογχοκήλη -  όταν είναι ανθεκτική στα αντιθυρεοειδικά φάρμακα, δεν μπορεί να χορηγηθεί ραδιενεργό ιώδιο ή ο ασθενής αρνείται τη λήψη του), η πολυοζώδης βρογχοκήλη, στην οποία ένας όζος έχει αυτονομηθεί και προκαλεί υπερθυρεοειδισμό, το τοξικό αδένωμα και η μη τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη, μεγάλου μεγέθους, που καταδύεται εντός του μεσοθωρακίου, προκαλεί πιεστικά φαινόμενα στους γειτονικούς ιστούς ή αισθητική δυσμορφία.

Η επέμβαση εκλογής, που πραγματοποιείται σε όλα τα εξειδικευμένα κέντρα για την αντιμετώπιση των χειρουργικών θυρεοειδικών παθήσεων, είναι η ολική θυρεοειδεκτομή.

Η αφαίρεση ολόκληρου του οργάνου πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία, διαμέσου μίας πολύ μικρής εγκάρσιας τομής, στο κατώτερο τμήμα της πρόσθιας επιφάνειας του τραχήλου, κατά μήκος μίας φυσικής δερματικής πτυχής. Στην πολύ λεπτή αυτή χειρουργική επέμβαση, κατά την οποία ο χειρουργός οφείλει να προστατεύσει τους παραθυρεοειδείς αδένες και τα άνω – κάτω λαρυγγικά νεύρα, χρησιμοποιούνται πλέον για ακόμα μεγαλύτερη διεγχειρητική ασφάλεια των ευπαθών γειτονικών οργάνων και δομών  ειδικές μορφές ενέργειας, όπως αυτή των υπερήχων και των ραδιοσυχνοτήτων, ενώ η διαφύλαξη των ιδιαίτερα ευαίσθητων νεύρων της φώνησης επιτυγχάνεται απόλυτα με τη χρήση ειδικού ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι η διενέργεια της επέμβασης από εξειδικευμένο χειρουργό, σε κέντρο που παρέχει σύγχρονη υποδομή, ελαχιστοποιεί το ενδεχόμενο οποιασδήποτε επιπλοκής.

Η μετεγχειρητική πορεία είναι εντυπωσιακή. Ο/Η ασθενής σηκώνεται μέσα σε ελάχιστες ώρες από την αφύπνισή του, μετά το πέρας της επέμβασης, σιτίζεται άμεσα χωρίς περιορισμούς, δε λαμβάνει ενδοφλέβια υγρά ή φάρμακα, δεν πονάει ιδιαίτερα και παίρνει εξιτήριο από την κλινική σε λιγότερο από 24 ώρες από την εισαγωγή του.

Το μετεγχειρητικό αισθητικό αποτέλεσμα είναι άριστο.

Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούμε σε κάποιες περιπτώσεις δύο νέες μεθόδους, την ελάχιστα επεμβατική μη ενδοσκοπική θυρεοειδεκτομή (MINET) και την ελάχιστα επεμβατική θυρεοειδεκτομή υποβοηθούμενη από βιντεοκάμερα (MIVAT). Οι ενδείξεις για τη διενέργεια αυτών των τεχνικών όμως είναι εξαιρετικά περιορισμένες, με αποτέλεσμα να μην έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη της επιστημονικής κοινότητας και έτσι δεν έχουν καταστεί επί του παρόντος μέθοδοι εκλογής για την αφαίρεση του θυρεοειδούς.