Πρόληψη για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας

Πρόληψη για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας

Γράφει ο Ηλίας Χιντιπάς, Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης, ΓΑΙΑ Μαιευτική Γυναικολογική

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί τον τρίτο κατά σειρά καρκίνο στις γυναίκες παγκοσμίως, μετά τον καρκίνο του μαστού και τον καρκίνο του πνεύμονα και παραμένει ως μία από τις κύριες αιτίες θανάτου στον αναπτυγμένο κόσμο. Επιδημιολογικά, παρουσιάζει μία ισχυρή, αιτιολογική συσχέτιση με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) και η σχέση αυτή είναι μεγαλύτερη από αυτή μεταξύ του καρκίνου του πνεύμονα με το κάπνισμα. Η επίπτωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έχει μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες στις χώρες όπου έχουν καλά, οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου.

Αυτός εφαρμόζεται στις γυναίκες του γενικού πληθυσμού, πριν αυτές ακόμα εκδηλώσουν συμπτώματα του καρκίνου του τραχήλου. Ο προσυμπτωματικός αυτός έλεγχος είναι το γνωστό σε όλους τεστ Παπανικολάου. Το τεστ αυτό ανιχνεύει, στα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας, την ύπαρξη ενδοεπιθηλιακών αλλοιώσεων, οι οποίες προηγούνται πολλά χρόνια από την εκδήλωση συμπτωμάτων από τον καρκίνο του τραχήλου.

Τα τελευταία χρόνια, στο πλαίσιο του προσυμπτωματικού ελέγχου, εφαρμόζεται και το HPV DNA test, μία τεχνική με την οποία μπορούμε να ανιχνεύσουμε γενετικό υλικό του ιού μέσα στα κύτταρα του τραχήλου και να τον ταξινομήσουμε σε χαμηλού ή υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου.

Σύμφωνα με τις οδηγίες των μεγάλων επιστημονικών εταιρειών, ο προσυμπτωματικός έλεγχος πρέπει να ξεκινάει μετά την ηλικία των 21 ετών, γιατί συνήθως σε γυναίκες κάτω από 21 ετών, οποιαδήποτε HPV λοίμωξη υποχωρεί γρήγορα, χωρίς να χρειαστεί ιατρική παρέμβαση. Σε ηλικίες από 21 ετών έως 29 ετών, ελέγχεται ο γενικός πληθυσμός μόνο με τεστ Παπανικολάου. Από τα 30 μέχρι τα 65, μπορεί να ελεγχθεί ο πληθυσμός και με τεστ Παπανικολάου μόνο ή σε συνδυασμό με HPV DNA TEST. Και μετά τα 65, συνήθως, δε χρειάζεται καμία παρακολούθηση, εκτός και αν υπάρχει σε προηγούμενα τεστ Παπανικολάου κάποια HPV λοίμωξη ή στο HPV DNA TEST κάποιος υπότυπος του ιού υψηλού κινδύνου.

Ωστόσο, γυναίκες, που έχουν συμπτώματα ή ανώμαλα αποτελέσματα στο τεστ Παπανικολάου, ή κάποια ορατή βλάβη στον τράχηλο, είναι επιβεβλημένο να ελεγχθούν συμπληρωματικά με κολποσκόπηση και βιοψία. Η κολποσκόπηση είναι η επισκόπηση του τραχήλου, του αιδοίου και του κόλπου με μεγέθυνση, που σκοπό έχει να αποκαλύψει περιοχές των ιστών αυτών, που είναι ύποπτες για ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις υψηλού βαθμού ή καρκίνο. Από τις περιοχές αυτές λαμβάνεται δείγμα ιστού, που αποστέλλεται για βιοψία.

Εκτός από το τεστ Παπανικολάου και το HPV DNA TEST που αποτελούν τη δευτερογενή πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, υπάρχει τα τελευταία δέκα χρόνια ένα ισχυρό εργαλείο στην πρωτογενή πρόληψη, που είναι το εμβόλιο κατά του ιού HPV. Αυτήν τη στιγμή έχουν πάρει έγκριση και στην Ελλάδα και κυκλοφορούν δύο εμβόλια -  το διδύναμο και το τετραδύναμο, ενώ πρόσφατα το τετραδύναμο εμβόλιο έγινε εννεαδύναμο, δηλαδή προσφέρει προστασία σε πέντε επιπρόσθετους υψηλού κινδύνου υποτύπους του ιού HPV. Η ιδανική στιγμή για να χορηγηθεί το εμβόλιο και να έχει το μεγαλύτερο όφελος είναι, πριν την ηλικία έναρξης σεξουαλικών επαφών.