ΟΙ ΦΡΑΓΜΕΝΕΣ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ

ΟΙ ΦΡΑΓΜΕΝΕΣ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ

Από τον Θεοδόσιο Μπίσδα, Αναπληρωτή Καθηγητή Αγγειοχειρουργικής – University Clinic of Musnster, Ειδικός Αγγεοχειρουργός, Επιστημονικός Συνεργάτης, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών 

Η απόφραξη των αρτηριών στα πόδια μπορεί να έχει δυο μορφές: οξεία ή χρόνια.

Η οξεία απόφραξη  είναι μία επείγουσα κατάσταση η οποία, εάν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, οδηγεί σε απώλεια του άκρου και, σε πολλές περιπτώσεις, και στο θάνατο του ασθενούς.

Η χρόνια απόφραξη είναι ένδειξη σοβαρότερου καρδιαγγειακού προβήματος και οι βαρύτερες μορφές της (κρίσιμη ισχαιμία και διαβητικό πόδι) χρήζουν, κι αυτές, άμεσης θεραπείας.

Αιτίες και συμπτώματα στην οξεία απόφραξη

Οι δύο κύριες αιτίες της οξείας απόφραξης είναι είτε μέσω ενός εμβόλου, συνήθως από την καρδιά, λόγω κολπικής μαρμαρυγής ή θρόμβωση μιας προϋπάρχουσας στένωσης του αγγείου.

Τα κύρια συμπτώματα της οξείας απόφραξης των αρτηριών είναι πόνος, ωχρότητα, έλλειψη σφυγμού, παραισθησία και παράλυση.

Θεραπεία της οξείας απόφραξης

Το μέγεθος και η θέση της απόφραξης καθορίζει και το είδος της θεραπείας. Η ανοικτή χειρουργική θεραπεία έγκειται στην αφαίρεση του θρόμβου με ένα ειδικό μπαλόνι (καθετήρας Fogarty). Η ενδοαγγειακή θεραπεία, η οποία έχει αρχίσει σε σημαντικό βαθμό να αντικαθιστά το ανοιχτό χειρουργείο λόγω του ότι είναι ελάχιστα επεμβατική, χρησιμοποιεί είτε ειδικούς καθετήρες που εγχύουν ελεγχόμενα θρομβολυτικές ουσίες ή ειδικές συσκευές αναρρόφησης, οι οποίες αφαιρούν κατευθείαν τον θρόμβο.

Στα σύγχρονα αγγειοχειουργικά κέντρα πρέπει να προσφέρονται και οι δύο δυνατότητες και η επιλογή της καταλληλότερης να γίνεται ανάλογα με την έκταση και τη θέση της απόφραξης καθώς και την κλινική κατάσταση του ασθενούς.

Πώς εκδηλώνεται η χρόνια απόφραξη;

Η χρόνια απόφραξη μπορεί να εκδηλωθεί σε δύο μορφές: τη διαλείπουσα χωλότητα και τη κρίσιμη ισχαιμία του ποδιού.

Διαλείπουσα χωλότητα

Οι ασθενείς με διαλείπουσα χωλότητα εμφανίζουν έντονο μυϊκό πόνο στις γάμπες ή στους γλουτούς κατά τη βάδιση, το οποίο επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής τους.

Κατά κανόνα, το προφίλ των ασθενών, αυτών, περιλαμβάνει παθήσεις όπως υψηλή πίεση και χοληστερίνη καθώς και προηγούμενο ή συνεχιζόμενο ιστορικό καπνίσματος.

Το κύριο κριτήριο για την αγγειοχειρουργική αντιμετώπιση της βλάβης σε ασθενείς με διαλείπουσα χωλότητα είναι η μείωση της μέγιστης απόστασης που μπορουν να βαδίσουν χωρίς πόνο στα παραπάνω σημεία κάτω των 200 μέτρων.

Κρίσιμη ισχαιμία

Από την άλλη πλευρά, τα συμπτώματα σε ασθενείς με κρίσιμη ισχαιμία μπορούν να ποικίλουν από πόνο στη γάμπα σε ηρεμία (χωρίς να βαδίζουν) έως σοβαρότερα έλκη και γάγγραινα του ποδιού. Ιδιαίτερα υψηλό ρίσκο για την εκδήλωση κρίσιμης ισχαιμίας του ποδιού εμφανίζουν οι ασθενείς με διαβήτη εξαιτίας της βλάβης των αγγείων τους αλλά και των περιφερικών νεύρων και αρθρώσεων. Το τελευταίο οδηγεί τους διαβητικούς ασθενείς να μην αισθάνονται τον πόνο και να αναπτύσσουν έλκη σε σημεία συμπίεσης του δέρματος εξαιτίας των αλλοίωσεων της μορφολογίας του ποδιού τους. Αυτό είναι και το επονομαζόμενο διαβητικό πόδι.

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η χρόνια απόφραξη των αρτηριών;

Η κρίσιμη ισχαιμία του ποδιού είναι ένδειξη σοβαρής αγγειακής βλάβης και χρήζει αμεσότερης αντιμετώπισης σε σχέση με τη διαλείπουσα χωλότητα. Κατά κανόνα, και οι δυο μορφές χρόνιας απόφραξης μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω ενός ανοιχτού χειρουργείου (συνήθως bypass) ή ενδοαγγειακά. Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι η εξέλιξη των ενδοαγγειακών τεχνικών οδήγησε την ενδοαγγειακή θεραπεία να είναι η θεραπεία πρώτης γραμμής με το χειρουργικό bypass να ενδείκνυται σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις ασθενών (Εικόνα 1). Μεταξύ άλλων, οι σύγχρονες ενδοαγγειακές τεχνικές, αυτές, περιλαμβάνουν τη χρήση ειδικών μπαλονιών αγγειοπλαστικής με επικάλυψη φαρμάκου (paclitaxel) που εμποδίζει την περαιτέρω ανάπτυξη της πλάκας, την τοποθέτηση αντίστοιχων stents, τη διαδερμική αφαίρεση της πλάκας μέσω ενός αθηροκτόμου (εικόνα 2) ή ακόμα και την αντιμετώπιση των επασβεστώσεων με ειδικά μπαλόνια λιθοπλαστικής.

Εικόνα 1. Τοποθέτηση φλεβικού bypass σε ασθενή με πολλαπλές αποφράξεις προηγούμενων stents

 

Εικόνα 2. Διαδερμική αφαίρεση πλάκας μέσω αθηροκτόμου