Οι στραβισμοί στην παιδική ηλικία

Οι στραβισμοί στην παιδική ηλικία

Γράφει ο Σταμάτης Γκατζώνης, Χειρουργός Οφθαλμίατρος-Παιδοφθαλμίατρος, Διευθυντής Παιδοφθαλμολογικής Κλινικής, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Η πρόληψη είναι θεμελιώδης για τη σωστή ανάπτυξη της όρασης στα παιδιά. Και αυτό, γιατί «μαθαίνουμε να βλέπουμε», όπως μαθαίνουμε να μιλάμε.

Ένας οφθαλμός, που δε μαθαίνει να βλέπει κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων της ζωής, εξαιτίας π.χ. ενός στραβισμού ή μίας μονόπλευρης διαθλαστικής ανωμαλίας, θα είναι για πάντα αμβλυωπικός-τεμπέλικος. Το γεγονός αυτό δεν αντιστρέφεται μετά την πρώτη δεκαετία της ζωής.

Ο τακτικός παιδοφθαλμολογικός έλεγχος στα πρώτα χρόνια της ζωής (1ο -3ο -5ο  έτος) είναι, λοιπόν, απαραίτητος, γιατί μπορεί να μειώσει ραγδαία την επίπτωση και τη νοσηρότητα οφθαλμικών παθήσεων, που είτε υπάρχουν από την γέννηση, είτε εμφανίζονται μέσα στα πρώτα χρόνια της ζωής. Η επίδραση των παθήσεων αυτών στην όραση του αυριανού ενήλικα είναι καθοριστική και μόνιμη.

Ο στραβισμός είναι η πάθηση, όπου τα μάτια του παιδιού μας δεν είναι παράλληλα, αλλά κάποιο ματάκι «φεύγει» προς τα μέσα, έξω, πάνω ή κάτω. Αντίστοιχα, περιγράφεται ως συγκλίνων, αποκλίνων ή κάθετος στραβισμός.

Πρόκειται για μία συχνή οφθαλμολογική πάθηση, που αφορά το 2,5 έως 4 % του παιδιατρικού πληθυσμού. Ο στραβισμός δεν είναι μόνο ένα αισθητικό πρόβλημα, αλλά μπορεί να οδηγήσει, όπως προαναφέρθηκε, στην πρόκληση αμβλυωπίας, δηλ. ενός τεμπέλικου ματιού με μόνιμα μειωμένη οπτική ικανότητα. Η θεραπεία του στραβισμού περιλαμβάνει κατά βάση 3 πράγματα: χορήγηση γυαλιών, κλείσιμο του καλού ματιού με ειδικό αυτοκόλλητο, για να ενδυναμώσουμε εκείνο, που στραβίζει και χειρουργική επέμβαση.

Η έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση και θεραπεία παίζει, όπως είναι προφανές, καθοριστικό ρόλο.

Επίσης, διαθλαστικές ανωμαλίες και στραβισμοί, αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Έτσι, παιδιά με μέτρια-υψηλή υπερμετρωπία (>3 βαθμών) μπορεί να εμφανίσουν συγκλίνοντα στραβισμό, όπου το ένα ή και τα δύο ματάκια φεύγουν προς τα μέσα, προς τη μύτη. Αυτός ο στραβισμός ονομάζεται και προσαρμοστικός συγκλίνων και είναι η συχνότερη μορφή.

Αντίστοιχα, παιδιά με μέτρια ή και υψηλή μυωπία μπορεί να εμφανίσουν αποκλίνοντα στραβισμό, όπου το ένα ή και τα δύο μάτια φεύγουν προς τα έξω.

Μία συχνή αιτία ανησυχίας των γονιών σε παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι ή ύπαρξη ψευδοστραβισμού. Η πλατιά στα παιδιά βάση της μύτης, καθώς το σπλαχνικό κρανίο διαμορφώνεται σε μεγαλύτερη ηλικία, δίνει συχνά την ψευδή εντύπωση πως τα μάτια συγκλίνουν προς τα μέσα. Πρόκειται για μία φυσιολογική κατάσταση, που βελτιώνεται, καθώς το παιδί μεγαλώνει και δεν απαιτεί κάποια θεραπεία.

Μία συχνή μορφή στραβισμού, που ταλαιπωρεί τους μαθητές και είναι αιτία πονοκεφάλων μετά από παρατεταμένο διάβασμα, είναι η ανεπάρκεια σύγκλισης. Η αντιμετώπισή της είναι κατά βάση με ειδικές ασκήσεις και γυαλιά, αν αυτά κριθούν απαραίτητα.

Είναι προφανές ότι οι στραβισμοί αποτελούν βασική αιτία οφθαλμικής νοσηρότητας στα παιδιά. Η σημασία του προληπτικού παιδοφθαλμολογικού ελέγχου είναι καίρια, ιδιαίτερα στη χώρα μας, που εδώ και 2 έτη, ελέω μνημονίου, ο υποχρεωτικός παιδοφθαλμολογικός έλεγχος κατά την είσοδο στην υποχρεωτική εκπαίδευση καταργήθηκε και δεν αντικαταστάθηκε από κάποιο άλλο πρόγραμμα πρόληψης. Μόνο με τον προληπτικό έλεγχο μπορούμε να μειώσουμε τα ποσοστά αμβλυωπίας-οπτικής αναπηρίας στα ελληνόπουλα στο 3-4%, που είναι και ο μέσος όρος στα προηγμένα κράτη ή και να το μηδενίσουμε, όπως συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).