Νεότερες τεχνολογικές εφαρμογές σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο ωοθηκών

Νεότερες τεχνολογικές εφαρμογές σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο ωοθηκών

Γράφει ο Ιωάννης Σπηλιώτης, Χειρουργός Ογκολόγος, Διευθυντής Κλινικής Αντιμετώπισης Περιτοναϊκής Κακοήθειας & Χειρουργικής Ογκολογίας, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Υπεύθυνος Μονάδας Αντιμετώπισης Περιτοναϊκής Κακοήθειας, Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι ο 7ος πιο συχνός καρκίνος και η 7η πιο συχνή αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες. Συγκεκριμένα, το 2016 περισσότερες από 250.000 γυναίκες σε όλο τον κόσμο διαγνώστηκαν με καρκίνο της ωοθήκης και 140.000 γυναίκες πέθαναν εξαιτίας αυτού του είδους καρκίνου. Δυστυχώς, τα πρώτα συμπτώματά του είναι ήπια και εύκολο να τα αγνοήσει μία γυναίκα. Φούσκωμα, δυσπεψία και ναυτία, πόνος στην κοιλιά και την πλάτη, αίσθημα γρήγορης πληρότητας στο φαγητό, συχνή ούρηση, αύξηση του σωματικού βάρους και δυσκολία στην αναπνοή μπορεί να αποτελούν σημάδια ύπαρξής του. Οι γυναίκες, που έχουν τα παραπάνω συμπτώματα για περισσότερο από μία εβδομάδα, θα ΠΡΕΠΕΙ  να μιλήσουν άμεσα με το γυναικολόγο τους.

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι ιδιαίτερα θεραπεύσιμος, όταν υπάρξει έγκαιρη ανίχνευσή του. Εάν ο καρκίνος είναι μόνο στην ωοθήκη (στάδιο 1), το μέσο ποσοστό πενταετούς επιβίωσης είναι 90%. Ωστόσο, οι πιθανότητες επιβίωσης είναι πολύ λιγότερες, εάν ο καρκίνος είναι σε πιο προχωρημένο στάδιο. Ο καρκίνος της ωοθήκης αποτελεί μείζον ογκολογικό πρόβλημα για τις γυναίκες, αφού το 60 – 70% των περιπτώσεων, όταν γίνεται η διάγνωση βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ΙΙI και ΙV. Μία άλλη πολύ σημαντική παράμετρος είναι ότι μετά τη θεραπεία, που περιλαμβάνει χειρουργική αφαίρεση της νόσου και συστηματική χημειοθεραπεία, ένα αντίστοιχο ποσοστό 60 – 70% θα εμφανίσει τοπική υποτροπή, δηλαδή επανεμφάνιση της νόσου μέσα στην κοιλιά στην πρώτη τριετία, μετά την αρχική θεραπεία.

Αντιμέτωπη με το ανωτέρω πρόβλημα η σύγχρονη ογκολογία τα τελευταία χρόνια έχει επινοήσει μία σειρά από νέα φάρμακα, στοχευτικές θεραπείες, ανοσοθεραπεία και εξειδικευμένες σύνθετες χειρουργικές επεμβάσεις. Την τελευταία δεκαετία στις ΗΠΑ αλλά και σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν ογκολογικά κέντρα που εφαρμόζουν, είτε στον αρχικά προχωρημένο καρκίνο, είτε στην εμφάνιση της υποτροπής, μία συνδυαστική χειρουργική μέθοδο, που λέγεται κυτταρομειωτική χειρουργική και ενδοπεριτοναϊκή υπέρθερμη χημειοθεραπεία (HIPEC). Η εφαρμογή της μεθόδου στην Ελλάδα έχει ξεκινήσει από 12ετίας με ενθαρρυντικά αποτελέσματα και έχουν ήδη δημοσιευτεί σε διεθνή περιοδικά των ΗΠΑ (Ann.Surg.Oncol 2015 – NEJM 2018). Συνίσταται σε ένα λεπτομερές χειρουργείο (κυτταρομειωτικό) που, όπως αναφέρεται και στον όρο, έχει σκοπό την επιμελή αφαίρεση όλης της μακροσκοπικής νόσου. Κατόπιν, ενώ ο ασθενής είναι ακόμη σε νάρκωση, μέσω ενός μηχανήματος, γίνεται πλύση της κοιλιάς με φυσιολογικό ορό, που περιέχει κάποια χημειοθεραπευτικά στους 42,5 C. To ζεστό αυτό μπάνιο διαρκεί 60 min και σκοτώνει – διαλύει όλα τα μικροσκοπικά κύτταρα που δεν έχει ενδεχομένως δει ο χειρουργός με γυμνό μάτι. Η μέθοδος απαιτεί εξειδικευμένα κέντρα και πιστοποιημένους χειρουργούς στη μέθοδο, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία  (ΦΕΚ 3540/Β/2016).

Η εφαρμογή της μεθόδου, σε συνδυασμό ΠΑΝΤΑ με συστηματική χημειοθεραπεία, ελαττώνει στον πρωτοπαθή προχωρημένο  καρκίνο στο 20 – 25% από το αρχικό 60 – 70% την υποτροπή, ενώ διπλασιάζει την επιβίωση στον καρκίνο, που θα εμφανίσει υποτροπή.

Οι γυναίκες, που είχαν καρκίνο του μαστού ή ορισμένους άλλους τύπους καρκίνου, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Άλλοι παράγοντες κινδύνου για καρκίνο των ωοθηκών περιλαμβάνουν μεταλλάξεις ορισμένων γονιδίων, στειρότητα, πρόωρη εμμηνόρροια, παχυσαρκία, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και η ηλικία. Οι γυναίκες, άνω των 70 ετών, έχουν υψηλότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν τη νόσο.Διάφοροι παράγοντες μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Μία υγιεινή, χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά διατροφή, μία γέννα και η λήψη αντισυλληπτικών χαπιών συγκαταλέγονται μεταξύ των παραγόντων πρόληψης του καρκίνου των ωοθηκών. Επιπλέον, σύμφωνα με το Δρ. Fishman, η ολοκληρωτική αφαίρεση ωοθηκών και σαλπιγγών αποτελεί ένα ακόμη προληπτικό μέτρο, για τις γυναίκες που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο.

Για παράδειγμα, η ηθοποιός Αντζελίνα Τζολί αποκάλυψε πέρσι ότι προχώρησε σε μία τέτοια επέμβαση, επειδή είχε σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο των ωοθηκών, λόγω της μετάλλαξης του γονιδίου BRCA1, που είχαν εντοπίσει οι ιατροί στον οργανισμό της.

Πηγή: Σπηλιώτης Δ. Ι., “Καρκίνος – Ποιος είσαι; Που ζεις; Πως ζεις;”, Εκδόσεις: Π.Χ. Πασχαλίδης & Broken Hill Publishers Ltd, 2017