Νεφρολιθίαση - Ψαµµίαση και Νεφρασβέστωση

Νεφρολιθίαση - Ψαµµίαση και Νεφρασβέστωση

Κοµιανού Φιφή MD, PhD Παιδίατρος - Παιδονεφρολόγος Υπεύθυνη παιδονεφρολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Ενούρησης και ∆ιαταραχών της Λειτουργίας της Κύστης, Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών

Η Νεφρολιθίαση αφορά δηµιουργία λίθων αποκλειστικά στους νεφρούς ενώ ουρολιθίαση σηµαίνει λιθίαση σε οποιοδήποτε σηµείο του ουροποιητικού συστήµατος. Η Νεφρασβέστωση περιγράφει την κατάσταση που κρύσταλλοι εναποτίθενται εντός του νεφρού κυρίως στα νεφρικά σωληνάρια και το διάµεσο χώρο. Οταν συνδυάζεται µε νεφρολιθίαση, συνήθως υπάρχει µία υποκείµενη µεταβολική διαταραχή. Ψαµµίαση σηµαίνει συσσώρευση κρυστάλλων στους νεφρούς, που δίνουν υπερηχογραφική εικόνα δίκην «άµµου».

Στις ανεπτυγµένες χώρες, 12% των ανδρών και 5% των γυναικών θα παρουσιάσουν 1 φορά τουλάχιστον στην διάρκεια της ζωής τους ουρολιθίαση. Η συχνότης της νεφρολιθίασης στα παιδιά είναι 10% αυτής των ενηλίκων. Τα αγόρια υπερέχουν των κοριτσιών τα πρώτα 10 χρόνια, ενώ τα κορίτσια υπερέχουν των αγοριών τη 2η δεκαετία της ζωής. Υπάρχει ισχυρή οικογενειακή επίπτωση στο 40% των περιπτώσεων. Την τελευταία δεκαετία, παρατηρείται 5 φορές µεγαλύτερη επίπτωση ουρολιθίασης στον παιδικό πληθυσµό σε σχέση µε τις προηγούµενες και αποδίδεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως οι κακές διαιτητικές συνήθειες, η περιορισµένη κατανάλωση υγρών, η µεγάλη κατανάλωση άλατος και η παχυσαρκία.

Η συµπτωµατολογία της νεφρολιθίασης δεν είναι η αντίστοιχη των ενηλίκων µε τον κλασσικό κολικό νεφρού, εκτός από την περίοδο της εφηβείας. Τα µικρότερα παιδιά παρουσιάζουν διάχυτο πόνο στην κοιλιά, εντοπισµένο στην οσφύ ή την πύελο, µη ειδικά συµπτώµατα ή λοίµωξη του ουροποιητικού. Μπορεί να αποτελούν την αιτία πυουρίας ή µακροσκοπικής αιµατουρίας.

Περίπου 10% των λίθων παρουσιάζεται µε δυσουρικά συµπτώµατα ή και απόφραξη του ουροποιητικού. Μπορεί να είναι ασυµπτωµατικοί για χρόνια και να αποτελέσουν τυχαίο εύρηµα σε υπερηχογρά- φηµα, ακτινογραφία ή αξονική τοµογραφία κοιλιάς. Μακροσκοπική αιµατουρία παρουσιάζεται στο 30-55% µε/ή χωρίς πόνο και πολλές φορές κατά ή αµέσως µετά τη δίοδο του λίθου.

Οι λίθοι µπορεί να σχηµατίζονται από Οξαλικό ή Φωσφορικό ασβέστιο, Εναµµώνιο Φωσφορικό µαγνήσιο, Κυστίνη, Οξαλικά, Ουρικό οξύ ή να είναι Μικτοί.

Το χρώµα των λίθων κυµαίνεται από λευκό σε µαύρο, πορτοκαλί έως ροζ ή πρασινοκίτρινο.

Γιά τη δηµιουργία των λίθων µπορεί να είναι υπεύθυνος ένας παράγοντας ή συνδυαµός περισσοτέρων, όπως µεταβολικές διαταραχές, δοµικές ανωµαλίες του ουροποιητικού, ενδοκρινολογικά προβλήµατα, λοιµώξεις του ουροποιητικού και διαιτητικοί παράγοντες.

Στις µεταβολικές διαταραχές περιλαµβάνονται η υπερασβεστιουρία, υπεροξαλουρία, φωσφατουρία υπερικοζουρία, κυστινουρία, υποκιτρουρία, υπερνατριουρία, διαιτολόγιο υψηλό σε ζωϊκή πρωτεϊνη, φάρµακα και άλλα σπανιότερα αίτια.

Η διάγνωση βασίζεται στη λήψη λεπτοµερούς οικογενειακού και ατοµικού ιστορικού του παιδιού, την ενδελεχή κλινική εξέταση, τη διαιτολογική εκτίµηση, τον πλήρη µεταβολικό έλεγχο, τη χηµική ανάλυση του λίθου εάν είναι διαθέσιµος, την ακτινολογική διερεύνηση και ενίοτε τη γενετική εκτίµηση για µεταλλάξεις γονιδίων που συνδέονται µε νεφρασβέστωση και νεφρολιθίαση.

Η θεραπευτική αντιµετώπιση περιλαµβάνει τη διαιτητική παρέµβαση, χορήγηση φαρµάκων ανάλογα µε την αιτιολογία και τη χειρουργική αντιµετώπιση.

Η τελευταία περιλαµβάνει την εξωσωµατική λιθοθριψία, την ενδοσκοπική αφαίρεση του λίθου ή λιθοθριψία µε λέϊζερ, τη διαδερµική νεφρολιθοτοµία και την ανοικτή αφαίρεση, όπως στην περίπτωση κοραλιοειδούς λίθου του νεφρού και του ευµεγέθους λίθου της ουροδόχου κύστης.

Η θεραπεία και η παρακολούθηση µε εργαστηριακό έλεγχο µπορεί να είναι µακροχρόνια για την υποχώριση της υπάρχουσας λιθίασης και αποφυγή δηµιουργίας νέων λίθων.

Την τελευταία δεκαετία παρατηρείται 5 φορές µεγαλύτερη επίπτωση ουρολιθίασης στον παιδικό πληθυσµό σε σχέση µε τις προηγούµενες και αποδίδεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως οι κακές διαιτητικές συνήθειες, η περιορισµένη κατανάλωση υγρών, η µεγάλη κατανάλωση άλατος και η παχυσαρκία.