Μαστογραφία: Όλα όσα πρέπει να ξέρετε

Μαστογραφία: Όλα όσα πρέπει να ξέρετε

Μαστογραφία - μία εξέταση που μερικές φορές δημιουργεί άγχος, αλλά αποδεικνύεται σωτήρια για πολλές γυναίκες. Η αξία της αναμφισβήτητη. Υπήρξε και παραμένει το κατεξοχήν εργαλείο ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού. Παρόλο που όλες οι γυναίκες ξέρουν ότι από μία ηλικία και μετά πρέπει να κάνουν μαστογραφία, οι περισσότερες δεν είναι συνεπείς στην ετήσια επανάληψη της εξέτασης.

  1. Πότε πρέπει να κάνει την πρώτη μαστογραφία μια γυναίκα χωρίς οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού; 

Όλες οι γυναίκες, ανάλογα με την ηλικία τους και το οικογενειακό τους ιστορικό, θα πρέπει να υποβάλλονται σε τακτά χρονικά διαστήματα σε έλεγχο της καλής υγείας των μαστών τους. Η μαστογραφία, γίνεται με ειδικό μηχάνημα, το μαστογράφο. Σήμερα υπάρχουν οι συμβατικοί μαστογράφοι της παλιάς γενιάς και οι ψηφιακοί μαστογράφοι. Σε γυναίκες χωρίς οικογενειακό ιστορικό, η πρώτη μαστογραφία ή η μαστογραφία αναφοράς, όπως λέγεται, θα πρέπει να γίνεται μεταξύ 35 και 40 ετών. 

  1. Εφ' όσον η μαστογραφία χρησιμοποιεί ακτινοβολία, δεν είναι επικίνδυνο αν γίνεται συχνά;

Έχει υπολογιστεί ότι η δόση της ακτινοβολίας που δέχεται μια γυναίκα σε έναν πλήρη μαστογραφικό έλεγχο είναι ίση με την ακτινοβολία που δέχεται από το περιβάλλον σε τρεις μήνες. Άλλωστε, ο κίνδυνος από την εμφάνιση καρκίνου του μαστού είναι πολύ μεγαλύτερος σε σύγκριση με αυτόν από την ακτινοβολία που λαμβάνει η γυναίκα, όταν υποβάλλεται σε μαστογραφία. 

  1. Τι είναι η ψηφιακή μαστογραφία;

Είναι μία σύγχρονη μαστογραφία, όπου οι ακτίνες Χ αντί να επιδρούν σε ένα ακτινογραφικό φιλμ, διεγείρουν έναν ειδικό υποδοχέα που, με τη βοήθεια ενός προγράμματος επεξεργασίας, αναπαράγει ψηφιακά την εικόνα στην οθόνη ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή.

  1.  Η ψηφιακή μαστογραφία είναι πιο αξιόπιστη από την κλασική;

Η βασική διαφορά της κλασικής ή αναλογικής μαστογραφίας με την ψηφιακή μαστογραφία είναι ότι στην αναλογική χρησιμοποιείται το φιλμ ως μέσο καταγραφής διαγνωστικών εικόνων, ενώ στην ψηφιακή χρησιμοποιείται ψηφιακός ανιχνευτής και ηλεκτρονικός υπολογιστής. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να έχουμε μαστογραφίες καλύτερης ευκρίνειας, με πιο αξιόπιστα αποτελέσματα, οι οποίες μπορούν να επεξεργαστούν ψηφιακά, αλλά και να αποθηκευτούν στον υπολογιστή για μελλοντική σύγκριση. 

  1. Πόσο αξιόπιστη είναι η μαστογραφία, ιδιαίτερα για τη διάγνωση του καρκίνου;

H μαστογραφία εμφανίζει κάποιους περιορισμούς στις διαγνωστικές δυνατότητες της. Σε ό,τι αφορά την περίπτωση του καρκίνου, οι περιορισμοί εμφανίζονται με δύο μορφές: η πρώτη, ενώ υπάρχει καρκίνος, αυτός να μη φαίνεται στη μαστογραφία, οπότε γίνεται λόγος για «ψευδώς αρνητική» μαστογραφία και η δεύτερη, η μαστογραφία να δείχνει μία αλλοίωση, η οποία να εκλαμβάνεται ως καρκίνος, αλλά στη βιοψία που ακολουθεί αυτό να μην είναι αλήθεια. Σε αυτή την περίπτωση γίνεται λόγος για «ψευδώς θετική» μαστογραφία.

Τα ψευδώς αρνητικά ευρήματα είναι συχνότερα σε νεότερες γυναίκες με πυκνούς μαστούς και σε γυναίκες που βρίσκονται σε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Το ποσοστό των ψευδώς αρνητικών υπολογίζεται πως αποτελεί περίπου το 10% των περιπτώσεων, δηλ. 1 στις 10 περιπτώσεις καρκίνου δε γίνεται αντιληπτή στη μαστογραφία.

  1.  Η μαστογραφία υποκαθιστά την εξέταση μαστού; Κάνοντας μαστογραφία, μπορώ να είμαι ήσυχη; 

Όχι. Η μαστογραφία δεν υποκαθιστά την κλινική εξέταση. Αντίθετα, θα πρέπει να αξιολογείται και από το μαστολόγο και πάντα να συσχετίζεται με τα ευρήματα από την κλινική εξέταση. Πολλές φορές χρειάζεται η γυναίκα να υποβληθεί και σε κάποιες άλλες, συμπληρωματικές εξετάσεις για να υπάρχει τελικά σωστή και αξιόπιστη διάγνωση. Ασφαλώς η μαστογραφία πλεονεκτεί στην ανακάλυψη μη ψηλαφητών ανωμαλιών, αλλά και εκεί θα πρέπει να γίνεται κλινική συσχέτιση. 

  1. Μπορεί η κλινική εξέταση να μην ανακαλύψει την ύπαρξη καρκίνου και αυτός να φανεί μόνο στη μαστογραφία;

Βεβαίως. Η μαστογραφία μπορεί να ανακαλύψει καρκίνους με μέγεθος τόσο μικρό που να μη γίνονται αντιληπτοί από τα δάκτυλα του γιατρού κατά την ψηλάφηση. Επίσης μπορεί να δείξει τις μικροαποτιτανώσεις, ένα εύρημα που συχνά συνδέεται με το μη διηθητικό καρκίνο.

  1. Πότε πρέπει να επιλέξω την Προληπτική Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία;

Η Προληπτική Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία, που πραγματοποιείται μόνο στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, εντοπίζει καρκίνο σε πρώιμο στάδιο, σε μεγαλύτερο ποσοστό από τη μαστογραφία και την υπερηχογραφία, δεν έχει ιονίζουσα ακτινοβολία, διαρκεί συνολικά μόνο 3 λεπτά, δε δημιουργεί τη δυσάρεστη αίσθηση συμπίεσης των μαστών, ενώ είναι σημαντικά πιο οικονομική από την κλασσική μαγνητική μαστογραφία. Λειτουργώντας συνδυαστικά με τη μαστογραφία, η Προληπτική Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες της έγκαιρης διάγνωσης. Η νέα εξέταση βασίζεται στην ανακάλυψη του καρκίνου, με βάση την αυξημένη αγγείωση και τα διαφορετικά μορφολογικά χαρακτηριστικά του, σε σχέση με το φυσιολογικό μαστό και τους καλοήθεις όγκους.

Δίνει τη δυνατότητα σε όλες τις γυναίκες που κάνουν προληπτικό έλεγχο για καρκίνο του μαστού με συστηματική μαστογραφία, να ενισχύσουν τη σιγουριά τους ότι δεν πάσχουν από την ασθένεια, προσθέτοντας την Προληπτική Ταχεία Μαγνητική Μαστογραφία, και ειδικότερα στις γυναίκες νεαρής ηλικίας καθώς και σε όσες έχουν πυκνούς μαστούς, όπου η αποτελεσματικότητα της μαστογραφίας είναι περιορισμένη.

  1. Κάθε πότε θα πρέπει να κάνω την τακτική προληπτική εξέταση με μαστογραφία;

Σε αυτό το θέμα υπάρχουν δύο απόψεις. Ορισμένες επιστημονικές εταιρείες και φορείς συνιστούν η τακτική μαστογραφία να γίνεται κάθε χρόνο, άλλες υποστηρίζουν να γίνεται κάθε δύο χρόνια. Για την κάθε ατομική περίπτωση, όμως, ο θεράπων γιατρός είναι σε θέση να επιλέξει το καταλληλότερο χρονικό διάστημα για την επανάληψη της προληπτικής μαστογραφίας ανάλογα με τη ποιότητα του μαστού, την ηλικία και το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό της γυναίκας.

  1. Με ποια κριτήρια να επιλέγουμε το κέντρο που θα κάνουμε μαστογραφία; Ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληροί;

Τα κριτήρια με τα οποία θα πρέπει να επιλέγεται ένα κέντρο είναι η αξιοπιστία του, η οποία προκύπτει από τον έμπειρο και εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, την τεχνολογία που διαθέτει, την ποιότητα και αξιοπιστία των εξετάσεων που διενεργεί και φυσικά τη γνώμη αυτών που το επισκέπτονται. 

Ευχαριστούμε για την επιστημονική επιμέλεια του άρθρου το Χρήστο Μαρκόπουλο, Καθηγητή Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντή Κλινικής Μαστού του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών.