Καρκίνος του Μαστού: Η εξατοµίκευση του κινδύνου σώζει ζωές

Καρκίνος του Μαστού: Η εξατοµίκευση του κινδύνου σώζει ζωές

Ιωάννης Μισιτζής, Χειρουργός Μαστού, ∆ιευθυντής Μονάδας Μαστού, Ιατρικό Ψυχικού

Στην Ελλάδα, υπολογίζονται 4.500 νέα κρούσµατα καρκίνου του µαστού το χρόνο και 2.500 θάνατοι από αυτήν την αιτία.

Ωστόσο, η εφαρµογή νέων, µοριακά στοχευµένων θεραπειών, η ευρύτερη εφαρµογή του ασυµπτωµατικού προληπτικού ελέγχου στο γυναικείο πληθυσµό και η βελτίωση των απεικονιστικών µεθόδων, που επιτρέπουν ανίχνευση της νόσου σε πρωιµότερο στάδιο, έχουν οδηγήσει σε πτωτική τάση τη θνητότητα από καρκίνο του µαστού.

Σήµερα, το 20-40% των διαγνωσκοµένων καρκίνων του µαστού είναι σε προδιηθητική φάση (in situ Ca) και επιτυγχάνεται πλήρης ίαση.

Οι κανόνες του προληπτικού ελέγχου είναι αποτέλεσµα µακροχρόνιων και εκτεταµένων µελετών σε όλες τις προηγµένες χώρες του δυτικού κόσµου. Στόχος, η ανίχνευση όλο και πρωιµότερων καρκίνων και ο περιορισµός των αναίτιων επιβαρυντικών επεµβάσεων και εξετάσεων, ώστε οι ελεγχόµενες γυναίκες να καλύπτονται ιατρικά αλλά και να µην επιβαρύνονται από αχρείαστη ακτινοβολία, ταλαιπωρία, άγχος και κόστος.

Η προσφορότερη και πιο σύγχρονη µέθοδος παρακολούθησης είναι η εξατοµίκευση του κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου µαστού για κάθε γυναίκα από εξειδικευµένο γιατρό ή κέντρο.

Η απόφαση για την ηλικία έναρξης του ελέγχου, η συχνότητα και η διαδικασία των εξετάσεων είναι αποτέλεσµα συζήτησης ιατρού και εξεταζόµενης µε βάση το ιστορικό υγείας της γυναίκας και τις δυνατότητές της, αφού αναλυθούν και γίνουν κατανοητά τα οφέλη και οι επιπτώσεις της όποιας επιλογής που αφορά την παρακολούθηση.

Η µαστογραφία µε τις παραλλαγές της (ψηφιακή, τοµοσύνθεση, εντοπιστική) είναι η βασική εξέταση για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του µαστού. Το υπερηχογράφηµα, η µαγνητική τοµογραφία και η κυτταρολογική εξέταση συνεπικουρούν τη µαστογραφία. Η µαγνητική τοµογραφία έχει ιδιαίτερη θέση στον έλεγχο πυκνών µαστών νέων γυναικών υψηλού κινδύνου για καρκίνο του µαστού.

Επιπλέον, οι γυναίκες που µε βάση το κληρονοµικό τους ιστορικό και το ατοµικό ιστορικό υγείας θα αξιολογηθούν ως υψηλού κινδύνου έχουν ιδιαίτερο προγραµµατισµό παρακολούθησης. Ιδιαίτερα αυξηµένου κινδύνου είναι αυτές µε διαπιστωµένες παθογόνες µεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2 (κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου µαστού ή ωοθηκών έως 60 70%) στη διάρκεια της ζωής τους.

Η απόφαση διενέργειας γονιδιακού ελέγχου για τον εντοπισµό των παθογόνων γονιδίων είναι σύνθετη διαδικασία και αποτέλεσµα λεπτοµερούς και αναλυτικής συζήτησης µε τη γυναίκα από κατάλληλο προσωπικό, ώστε να ενηµερώνεται και να κατανοεί τη βαρύτητα της γνώσης αυτής της πληροφορίας. Η γνώση του αυξηµένου αυτού κινδύνου συνεπάγεται µεγάλο ψυχολογικό φορτίο µε ατοµικές, οικογενειακές και κοινωνικές παραµέτρους και η γυναίκα έρχεται αντιµέτωπη µε την ανάγκη να αποφασίσει για µεγάλες ακρωτηριαστικές επεµβάσεις (µαστεκτοµή και ωοθηκεκτοµή) σε νέα ηλικία, να ζει µε διαρκή φόβο εκδήλωσης καρκίνου και να ανησυχήσει τους συγγενείς που µοιράζονται το ίδιο γενετικό υλικό.

Η γενίκευση του προληπτικού ελέγχου είχε ως συνέπεια την ανίχνευση περισσότερων καρκίνων σε πρωιµότερο στάδιο που συνεπάγεται καλύτερη επιβίωση και µικρότερες, απλούστερες χειρουργικές επεµβάσεις.

Σήµερα, το 75% των περιστατικών καρκίνου του µαστού αντιµετωπίζεται µε επεµβάσεις διατήρησης του στήθους που έχουν εξαίρετο αισθητικό αποτέλεσµα. Επιπλέον, η καθιέρωση της βιοψίας του λεµφαδένα φρουρού επιτρέπει στην πλειοψηφία των γυναικών να αποφύγουν το λεµφαδενικό καθαρισµό της µασχάλης και να διατηρήσουν ακέραια τη λειτουργία του σύστοιχου άκρου τους.

Συµπερασµατικά, η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του µαστού εξασφαλίζει συχνά την πλήρη ίαση και επιτρέπει τη διατήρηση του στήθους της γυναίκας. Σύµφωνα µε τις πιο πρόσφατες συστάσεις (American College of Obstetricians and Gynecologists, Ιούνιος 2017) η εξατοµίκευση του κινδύνου για καρκίνο µαστού και ο σχεδιασµός προσωπικού screening για κάθε γυναίκα είναι ο πιο αποτελεσµατικός τρόπος προσυµπτωµατικού ελέγχου.