Καρκίνος και ατμοσφαιρική ρύπανση «μικρο-περιβάλλοντος»

Καρκίνος και ατμοσφαιρική ρύπανση «μικρο-περιβάλλοντος»

Το περιβάλλον και γενικότερα η ατμοσφαιρική ρύπανση του εδάφους και του ύδατος σχετίζονται με τους μηχανισμούς πρόκλησης καρκίνου. Στο παρόν κείμενο θα αναλυθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση «μικρο-περιβάλλοντος» που αφορά την ρύπανση στους κλειστούς, εσωτερικούς χώρους.

Κάπνισμα

Υπολογίζεται ότι το 30% των θανάτων από καρκίνο στους άνδρες και το 8% αυτών στις γυναίκες σχετίζονται με το κάπνισμα. Ιδιαίτερα ενοχοποιείται το κάπνισμα για τους καρκίνους πνεύμονα, ρινοφάρυγγα, λάρυγγα, στομαχιού και τις λευχαιμίες.

Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο περίπου 25 εκατομμύρια άνθρωποι ξεκινούν το κάπνισμα, ενώ, παγκοσμίως, περισσότεροι από 1,3 δισεκατομμύρια είναι οι καπνιστές. Το κάπνισμα δρα ως συνεργατικός παράγοντας με τη διατροφή και τον τρόπο ζωής σε μηχανισμούς καρκινογένεσης.

Η ρύπανση του «μικρο-περιβάλλοντος» αφορά και την έκθεση των ανθρώπων στο παθητικό κάπνισμα, που συσχετίζεται με τον καρκίνο του πνεύμονα, αλλά και με μία σειρά άλλων παθολογικών καταστάσεων, όπως της έξαρσης της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, του εμφράγματος του μυοκαρδίου, καθώς και λοιμώξεων του ανώτερου πεπτικού.

Ως μέτρο «καταπολέμησης» ή περιορισμού του καπνίσματος, η εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας σε κλειστούς χώρους εστίασης ή ψυχαγωγίας βρίσκεται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά απαιτείται η αυστηρή τήρησή της.

Εστίες οικιακής ή αστικής έκθεσης

Τα τελευταία χρόνια, οι οικιακές συσκευές καύσης (π.χ. φούρνοι μικροκυμάτων, μπάρμπεκιου), αλλά και οι ατμοί από το τηγάνισμα και η χρήση πλαστικών τάπερ για την αποθήκευση των φαγητών έχουν ενοχοποιηθεί για το ότι μπορεί να συνεργούν στην εμφάνιση και την ανάπτυξη του καρκίνου.

Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα δεν είναι τα οριστικά, αλλά σίγουρα η ατμοσφαιρική ρύπανση των εσωτερικών χώρων αποτελεί σημαντική πηγή έκθεσης σε καρκινογόνες ουσίες.

Αμίαντος

Ο αμίαντος είναι ένα δομικό συστατικό πυριτιούχων ενώσεων, που απαντάται στη φύση υπό τη μορφή ινών. Ως υλικό με καλή θερμομόνωση, ηχομόνωση και ανθεκτικότητα σε οξέα είχε χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν, από τις αρχές της δεκαετίας του 1920, ως οικοδομικό υλικό για την κατασκευή στεγών, σωληνώσεων αγωγών ύδρευσης.

Όμως, η εισπνοή σωματιδίων – ινών αμιάντου είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για την ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα, αλλά και μίας κακοήθους πάθησης, του μεσοθηλιώματος, που προσβάλλει τον υπεζωκότα και το περιτόναιο.

Η αναγνώριση αυτών των παραγόντων κινδύνου οδήγησε στην απαγόρευση των χρήσεων και εφαρμογών του αμιάντου.

Στην Ελλάδα, μέχρι τις αρχές του 2000, υπήρχαν περισσότερα από 800 σχολικά κτίρια με εφαρμογές αμιάντου, γεγονός που υποχρέωσε τον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων να προβεί σε ανακατασκευή όλων αυτών των δομών μέχρι το 2006.

Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι το εργοστάσιο κατασκευής προϊόντων αμιάντου, που λειτουργούσε μέχρι το 1976 στο Ρίο της Πάτρας («Ελενίτ») έκλεισε. Περίπου το 50% - 60% των εργαζομένων σε αυτό εμφάνισαν αναπνευστικές παθήσεις και μεσοθηλίωμα του υπεζωκότα.

Τα τελευταία 30 χρόνια, έγινε μεγάλη κινητοποίηση, που είχε ως αποτέλεσμα να αντικατασταθούν οι σωλήνες παροχής ύδατος από αμίαντο σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας.

Πηγή: Σπηλιώτης Δ. Ι., “Καρκίνος – Ποιος είσαι; Που ζεις; Πως ζεις;”, Εκδόσεις: Π.Χ. Πασχαλίδης & Broken Hill Publishers Ltd, 2017