Η χρήση του μπότοξ για την αντιμετώπιση της πρωκτικής ραγάδας

Η χρήση του μπότοξ για την αντιμετώπιση της πρωκτικής ραγάδας

Γράφει ο Δρ. Ιωάννης Μπολάνης,  Διευθυντής της Κλινικής Γενικής & Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Πεπτικού, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Η ραγάδα του πρωκτού είναι ένα σκίσιμο στην επένδυση (βλεννογόνο) του πρωκτού. Το σκίσιμο τυπικά εκτείνεται μέχρι τον κυκλικό μυ, που ονομάζεται εσωτερικός σφιγκτήρας του πρωκτού.

Η σχισμή περιγράφεται ως οξεία, εάν υπάρχει για λιγότερο από έξι εβδομάδες, ή χρόνια, εάν υπάρχει περισσότερο από έξι εβδομάδες.

Μόλις δημιουργηθεί η ραγάδα, ο σφιγκτήρας παθαίνει σπασμό, προκαλώντας περαιτέρω αύξηση της ραγάδας, εμποδίζοντας την επούλωση και προκαλώντας πόνο. Η έκθεση στα κόπρανα επιβραδύνει, επίσης, την επούλωση.

Δεν υπάρχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις της συχνότητας των πρωκτικών ραγάδων στο γενικό πληθυσμό. Εντούτοις, μερικές μελέτες υποδεικνύουν ότι τουλάχιστον ένα στα πέντε άτομα αναπτύσσει ραγάδα, κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Οι ασθενείς με ραγάδα μπορεί αρχικά να παρατηρήσουν αιμορραγία και αίσθηση σχισίματος ή κάψιμο, μετά από μία κένωση του εντέρου. Μόλις αναπτυχθεί η ραγάδα, τα συμπτώματα εμφανίζονται, μετά από κάθε κένωση, και ο πόνος μπορεί να διαρκεί μερικά λεπτά έως ώρες και είναι αρκετά δυνατός και βασανιστικός.

Ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν, επίσης, κνησμό ή ερεθισμό του δέρματος, γύρω από τον πρωκτό, λόγω της εκροής βλέννης.

Οι ραγάδες συχνότερα προκαλούνται μετά από μία δύσκολη κένωση ή πολλές διάρροιες και, σπανιότερα, από μηχανικό ερεθισμό της περιοχής ή φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου.

Η πρωκτική ραγάδα μπορεί, συνήθως, να διαγνωσθεί με βάση τα συμπτώματα, που περιγράφονται παραπάνω και τη φυσική εξέταση, όπου πραγματοποιείται επισκόπηση οπτικά της περιοχής του πρωκτού. Η σχισμή εμφανίζεται τυπικά στη θέση των 12 ή 6 η ώρα, ενώ, εάν έχει άτυπα χαρακτηριστικά, μπορεί να χρειαστεί κολονοσκόπηση.

Ο στόχος της θεραπείας για τη ραγάδα είναι να ανακουφίσει τον πόνο και το σπασμό, ώστε να επιτρέψει στη σχισμή να επουλωθεί.

Μία σύγχρονη θεραπεία της πρωκτικής ραγάδας γίνεται με τη χρήση του μπότοξ (τοξίνη αλλαντίασης).

Η τοξίνη αλλαντίασης (Botox, Dysport) είναι ένας ισχυρός αναστολέας της απελευθέρωσης ακετυλοχολίνης από τις απολήξεις των νεύρων και έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία εδώ και δεκαετίες για τη θεραπεία ορισμένων σπαστικών διαταραχών των σκελετικών μυών. Είναι, όμως, περισσότερο γνωστή από τη χρήση της στην αισθητική.

Η έγχυση της αλλαντικής τοξίνης (μπότοξ) στον πρωκτικό σφιγκτήρα σταματάει το σπασμό και τον πόνο και βελτιώνει την επούλωση σε ασθενείς με οξεία ή χρόνια ραγάδα. Γίνεται με τη μορφή ένεσης, γύρω από τη ραγάδα, χωρίς ανάγκη γενικής αναισθησίας, μόνο με χρήση τοπικής αναισθητικής αλοιφής. Η θεραπεία διαρκεί 1-2 λεπτά και ο ασθενής μπορεί να αποχωρήσει άμεσα, χωρίς κάποια ενόχληση. Η δράση του φαρμάκου αρχίζει μετά 48ωρες και διαρκεί έως 6 μήνες, διάστημα αρκετό, για να επουλωθεί η ραγάδα.

Ο πόνος εξαφανίζεται στο 90-95% των ασθενών, εντός της πρώτης εβδομάδας, και η επούλωση επιτυγχάνεται στο 60-80% των ασθενών, εντός 3 μηνών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί και δεύτερη εφαρμογή στο τέλος του τριμήνου, εάν υπάρχει βελτίωση, αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί η επούλωση.

Σε ασθενείς, που δεν ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στη θεραπεία με μπότοξ, ο συνδυασμός με μία επέμβαση εκτομής της ραγάδας (fissurectomy), η οποία δεν επηρεάζει το σφιγκτήρα, όπως είναι η πλάγια σφικτηροτομή (sphincterotomy) επιτυγχάνει ποσοστά θεραπείας 90-95%.

Ένα άλλο πλεονέκτημα του μπότοξ, σε σχέση με τις υπόλοιπες φαρμακευτικές θεραπείες, που είναι, συνήθως, αλοιφές ή υπόθετα, είναι ότι εκτός από την καλύτερη αποτελεσματικότητα, δε χρειάζεται την καθημερινή μας ενασχόληση με την περιοχή του πρωκτού, για πολλούς μήνες.

Συνεπώς, το μπότοξ μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αρχικά, ως φαρμακευτική θεραπεία, αλλά μπορεί και να συνδυαστεί με εκτομή της ραγάδας σε ανθεκτικές περιπτώσεις, πετυχαίνοντας ίαση, αντίστοιχη της σφικτηροτομής, χωρίς, όμως, τον κίνδυνο ακράτειας.