Η χρήση της κορτιζόνης στην αντιμετώπιση του πρόωρου τοκετού

Η χρήση της κορτιζόνης στην αντιμετώπιση του πρόωρου τοκετού

Γράφει ο Ηλίας Αρματάς, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης, ΓΑΙΑ Μαιευτική - Γυναικολογική

Ο πρόωρος τοκετός παραμένει ένα από τα σημαντικότερα άλυτα ζητήματα της σύγχρονης μαιευτικής. Ορίζεται ως η έναρξη έντονων, ρυθμικών συσπάσεων της μήτρας, με παράλληλη αλλοίωση του τραχήλου, που οδηγούν στον τοκετό, πριν από τη 37η εβδομάδα κύησης. Συνήθως, οφείλεται σε κάποια μόλυνση της περιοχής, με πιο σοβαρή επιπλοκή τη χοριοαμνιονίτιδα, ή επέρχεται ύστερα από αιμορραγία του πλακούντα, ή ρήξη των υμένων. Επιπρόσθετα αίτια, που μπορούν να οδηγήσουν στον πρόωρο τοκετό, είναι η προεκλαμψία, πολύδυμες κυήσεις, ινομυώματα, συγγενείς ανωμαλίες μήτρας καθώς και η ανεπάρκεια τραχήλου. Θεωρητικά, κυήσεις, μετά την 24η εβδομάδα, θεωρούνται βιώσιμες, ωστόσο, πολλά από τα όργανα του εμβρύου υπολειτουργούν, μέχρι την 37 εβδομάδα.

Η λειτουργία των πνευμόνων θεωρείται καθοριστική και επηρεάζει την εξέλιξη του νεογνού, μετά τον πρόωρο τοκετό. Η ανάπτυξη των πνευμόνων ξεκινά από την 4η εβδομάδα και συνεχίζει ως το τέλος της κύησης. Μία ουσία, ο ενδογενής επιφανειοδραστικός παράγοντας (ΕΔΠ), παράγεται στους πνεύμονες από την 22η -24η εβδομάδα και είναι απαραίτητος, διότι μειώνει την πίεση στο εσωτερικό των πνευμόνων και διευκολύνει την  έκπτυξη τους, έτσι ώστε να επιτευχθεί η αναπνοή. Σε όσα έμβρυα γεννιούνται πρόωρα, αφενός οι πνεύμονες δεν έχουν διαμορφωθεί πλήρως κι αφετέρου η ποσότητα αυτού του παράγοντα είναι μειωμένη, οδηγώντας πιο συχνά σε αναπνευστική δυσχέρεια (σύνδρομο αναπνευστικής δυσχέρειας) ή αναπνευστικές λοιμώξεις.

Η φυσιολογική ωρίμανση των πνευμόνων προκαλείται από μία σειρά αντιδράσεων, που συντονίζεται, σύμφωνα με τα επίπεδα κορτιζόλης, που παράγεται είτε από τον πλακούντα είτε τα επινεφρίδια του εμβρύου. Φυσιολογικά, η  κορτιζόλη οδηγεί σταδιακά στην έκκριση του επιφανειοδραστικού παράγοντα, συμβάλλοντας, έτσι, στην ανάπτυξη των πνευμόνων. Πριν τη 37η  εβδομάδα κύησης οι πνεύμονες αναμένεται να υπολειτουργούν, συνεπώς, όταν υπάρχουν ενδείξεις/ υποψίες για πρόωρο τοκετό, χορηγούνται ενδομυϊκές ενέσεις κορτιζόνης στο γλουτό ή το μπράτσο για να επισπεύσουν την ανάπτυξη των πνευμόνων. Τα πιο συχνά σχήματα δοσολογίας είναι σε ένα ή δύο στάδια (α).

Παρόλα αυτά, υπάρχουν αρκετοί ακόμα, που παραμένουν αντίθετοι με τη χρήση κορτιζόνης και άλλων παραγώγων των στεροειδών ορμονών. Μύθοι και κίνδυνοι, που ακούγονται, όσον αφορά αυτήν τη θεραπεία, δημιουργούν ένα κύμα παραπληροφόρησης, εν μέρει δικαιολογημένο, λόγω της ιδιαιτερότητας αυτών των φαρμάκων. Τα στεροειδή είναι αρκετά δραστικά φάρμακα, που χρήζουν στενή παρακολούθηση από ειδικούς υγείας, ωστόσο, η ορθή χρήση τους αποφέρει θαυματουργά αποτελέσματα.

Στον πρόωρο τοκετό, συγκεκριμένα χρησιμοποιούνται ενέσεις δεξαμεθαζόνης ή βηταμεθαζόνης από την 24η μέχρι την 34η εβδομάδα, εφόσον ο τοκετός δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί σε λιγότερο από 24ώρες. Θετικά αποτελέσματα μπορούν να παρατηρηθούν ήδη από το δεύτερο 24ωρο. Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και ένα σχήμα κορτιζόνης μπορεί να βοηθήσει το νεογνό, μειώνοντας σημαντικά τα αναπνευστικά και γαστρεντερολογικά προβλήματα, τις πιθανότητες εγκεφαλικής αιμορραγίας, λοιμώξεων και θνησιμότητας. Η δοσολογία και τα σχήματα των ενέσεων κορτιζόνης έχουν μελετηθεί εκτενώς και έχουν ως αποτέλεσμα την ασφαλή πορεία του νεογνού και της μητέρας.