ΕΠΙΛΗΨΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ

ΕΠΙΛΗΨΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ

Η επιληψία εµφανίζεται σε όλες τις ηλικίες. Κάποια είδη επιληψίας εµφανίζονται σε µικρά παιδιά και εφήβους, και εκτιµάται ότι 3-5% όλων των παιδιών θα παρουσιάσουν κάποια στιγµή µία επιληπτική κρίση.

Εντούτοις, το 70% των επιληπτικών κρίσεων στα παιδιά υποχωρούν µετά ή κατά τη διάρκεια της εφηβείας, ενώ κάποιες επιληπτικές κρίσεις, π.χ. µετά από υψηλό πυρετό, είναι περιστασιακές και δεν καταλήγουν ποτέ σε µόνιµη επιληψία.

Τα περισσότερα παιδιά µε επιληψία εµφανίζουν φυσιολογική διανοητική λειτουργία και κατά κανόνα δεν υπολείπονται των παιδιών που δεν έχουν τη νόσο. Η αιτία της εµφάνισης επιληψίας στα παιδιά είναι κατά τα 2/3 αγνώστου αιτιολογίας ενώ στο υπόλοιπο 1/3 οφείλεται σε εκ γενετής παθολογικές καταστάσεις (~20%), τραύµα (~5%), λοιµώξεις (~4%), όγκους (~1,5%), ισχαιµικά (~1,5%) και άλλες επίκτητες παθολογικές καταστάσεις.

Το 70% των παιδιών µε επιληψία ανταποκρίνονται σε φαρµακευτική θεραπεία και ενδεχοµένως και σε διατροφική θεραπεία ενώ ~20% πρέπει και µπορούν να αντιµετωπιστούν χειρουργικά.

Χειρουργική Επιληψίας

Η χειρουργική επιληψίας συνίσταται στη χειρουργική εγκεφάλου, για τον έλεγχο των επιληπτικών κρίσεων και τη βελτίωση ποιότητας ζωής του ασθενούς. Ο ασθενής πρέπει να εκτιµηθεί από ειδική οµάδα ιατρών παιδιάτρων και νευροχειρουργών.

Ο παιδίατρος-επιληπτολόγος διερευνά τη συχνότητα, τη σοβαρότητα και τη διάρκεια των κρίσεων. Με µαγνητική τοµογραφία εγκεφάλου και ηλεκτροεγκεφαλογράφηµα διερευνάται αρχικά η αιτία, όπως π.χ. φλοιική δυσπλασία, αγγειακή ή αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία, τραύµα, όγκος, εγκεφαλικό ή άλλες σπάνιες παθολογικές καταστάσεις.

Ο παιδίατρος-νευροψυχολόγος εκτιµά τη διανοητική λειτουργία και το επικρατούν ηµισφαίριο και, µε δεδοµένο ότι ο ασθενής έχει σταµατήσει να ανταποκρίνεται στα φάρµακα, γίνεται περαιτέρω διερεύνηση για το αν ο ασθενής µπορεί να αντιµετωπιστεί χειρουργικά, µε συνεχή και ειδική καταγραφή ηλεκτροεγκεφαλογραφήµατος.

Υπάρχουν τρείς βασικές µορφές χειρουργικής επιληψίας

1. χειρουργική αφαίρεση περιοχής εγκεφάλου που προκαλεί κρίσεις (συµπεριλαµβανοµένων άλλων αιτιών όπως

όγκοι ή  δυσπλασίες)

2. χειρουργική που διακόπτει τις νευρικές οδούς µέσω των οποίων µία επιληπτική κρίση διαχέεται στον εγκέφαλο

3. χειρουργική εµφύτευσης διεγερτών-ηλεκτροδίων για τον έλεγχο ή µείωση των κρίσεων

Ποιες είναι οι διάφορες χειρουργικές επιληψίας;

Λοβεκτοµία

Ο εγκέφαλος, εκτός της παρεγκεφαλίδος και του στελέχους, αποτελείται από το µετωπιαίο, βρεγµατικό, κροταφικό και ινιακό λοβό. Ο λοβός, στον οποίον εµφανίζεται συχνότερα η επιληψία, είναι ο κροταφικός λοβός. Κατά τη λοβεκτοµία του κροταφικού λοβού, αφαιρείται εγκεφαλικός ιστός, που είναι υπεύθυνος για την πρόκληση κρίσεων, συχνότερα το πρόσθιο τµήµα και το βαθύ µέσο του κροταφικού λοβού. Συνήθως, οι κρίσεις εξαλείφονται πλήρως µετά την αφαίρεση του παθολογικού ιστού.

Μεσολοβιοτοµία

Το µεσολόβιο είναι µία δέσµη νευρικών ινών που συνδέουν τα δύο ηµισφαίρια. Μέσω ολικής ή µερικής διατοµής των ινών του µεσολοβίου δυσκολεύεται η επικοινωνία µεταξύ των δύο ηµισφαιρίων και, ακολούθως, η επέκταση των κρίσεων από το ένα ηµισφαίριο στο άλλο. Η τεχνική αυτή εφαρµόζεται σε ιδιαίτερα σοβαρές και εξαιρετικά δύσκολες περιπτώσεις επιληψίας γενικευµένης µορφής, σε ασθενείς που πέφτουν και κινδυνεύουν από τραύµατα και σοβαρές κακώσεις.

Λειτουργική ηµισφαιρεκτοµία

Είναι ένα είδος ηµισφαιρεκτοµίας, όπου ένα µέρος του εγκεφάλου αφαιρείται, ή ολόκληρο το ηµισφαίριο αποσυνδέεται από τον υπόλοιπο εγκέφαλο, σε βαριάς µορφής επιληψία και περιορίζεται σε µικρά παιδιά, 5-6 ετών, ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις έως και την αρχή της εφηβίας, 12-13 ετών, των οποίων παιδιών το ένα ηµισφαίριο δεν είναι λειτουργικό.

Πολλαπλή υποφλοιική διατοµή

Τεχνική που χρησιµοποιείται για τον έλεγχο των κρίσεων από περιοχές εγκεφάλου που δεν είναι δυνατόν να αφαιρεθούν µε ασφάλεια. Με τις πολλαπλές µικροχειρουργικές διατοµές εµποδίζεται η διασπορά κρίσεων χωρίς να επηρεάζεται η φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου.

Διεγέρτης Πνευµονογαστρικού νεύρου (VNS)

Πρόκειται για µία «απλή» και ιδιαίτερα διαδεδοµένη τεχνική της τελευταίας 20-ετίας, όπου εµφυτεύσιµος µηχανισµός (ηλεκτρόδιο-µπαταρία) ερεθίζει µονόπλευρα το πνευµονογαστρικό νεύρο και ελέγχει το 50% των κρίσεων, ενώ βελτιώνονται συγχρόνως οι υπόλοιπες και η ποιότητα ζωής του ασθενούς. Αν και συνήθως προτείνεται για παιδιά άνω των 12 ετών, έχει χρησιµοποιηθεί επιτυχώς και σε µικρά παιδιά (>4-5 ετών)

Νευροδιεγέρτης εγκεφάλου

Πρόκειται για εµφύτευση εξωκρανιακού διεγέρτη που συνδέεται µε ενδοεγκεφαλικά ηλεκτρόδια επιφανειακά ή µέσα στον εγκέφαλο για τον έλεγχο κρίσεων από συγκεκριµένη περιοχή του εγκεφάλου.  

Η χειρουργική επιληψίας µπορεί να εφαρµοστεί µόνο σε εξειδικευµένες παιδιατρικές µονάδες µε τη συνεργασία παιδονευρολόγων, νευροφυσιολόγων, παιδοψυχολόγων, νευροακτινολόγων και νευροχειρουργών.

Χάρης Κουρτόπουλος, MD, PhD, Καθηγητής Νευροχειρουργικής, Νευροχειρουργός, Συνεργάτης Ιατρικού Παιδιατρικού Κέντρου, Ιατρικού Κέντρου Αθηνών.