Αρτηριακή Υπέρταση: Πόσο καλά ρυθμίζεται και τι επιπτώσεις έχει η μη συμμόρφωση των ασθενών στην θεραπεία

Αρτηριακή Υπέρταση: Πόσο καλά ρυθμίζεται και τι επιπτώσεις έχει η μη συμμόρφωση των ασθενών στην θεραπεία

Γράφει η Παναγιώτα Πιέτρη, Καρδιολόγος, Διευθύντρια Μονάδας Υπέρτασης Athens Heart Center, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Ένας στους τρεις ενήλικες πάσχει από αρτηριακή υπέρταση, ενώ το ποσοστό εμφάνισης της αναμένεται να αυξηθεί κατά 30%, μέχρι το 2025. Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί έναν από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακών και εγκεφαλικών επεισοδίων. Συνεπώς, υπάρχει άμεση ανάγκη να διαγνωστεί έγκαιρα και να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος αναπηρίας και, ακόμα πιο σημαντικό, να μειωθεί ο κίνδυνος θνητότητας, μετά από ένα μεγάλο καρδιαγγειακό ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Πράγματι, πρόσφατη μετά-ανάλυση πολλών μελετών έδειξε ότι μία μείωση της συστολικής (ή ‘μεγάλης’) αρτηριακής πίεσης κατά 10 mmHg μειώνει κατά 17% τον κίνδυνο για έμφραγμα μυοκαρδίου, κατά 27% τον κίνδυνο για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, κατά 28% τον κίνδυνο για καρδιακή ανεπάρκεια και κατά 13% τη θνητότητα από όλα τα αίτια.

Πόσο εφικτό, όμως, είναι να επιτευχθεί  η βέλτιστη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης;  Σχεδόν οι μισοί ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση δεν καταφέρνουν να ρυθμίσουν ικανοποιητικά την πίεση τους και ο κυριότερος λόγος είναι η μη συμμόρφωση στη φαρμακευτική θεραπεία και τα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα. Πιθανοί παράγοντες, που μπορεί να αποτρέπουν τους υπερτασικούς ασθενείς από το να λαμβάνουν σωστά τα φάρμακα τους και να ακολουθούν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, είναι οι εξής:

  1.  Tο γεγονός ότι η αρτηριακή υπέρταση δεν προκαλεί συμπτώματα. Αυτό κάνει τους ασθενείς να εφησυχάζουν. Δεν μετρούν τακτικά την αρτηριακή τους πίεση ή δε λαμβάνουν καθημερινά τα φάρμακα τους.
  2. Αρκετοί από τους υπερτασικούς ασθενείς, συχνά, έχουν και άλλα νοσήματα, για τα οποία χρειάζεται να λαμβάνουν φάρμακα (πολυφαρμακία), οπότε επιλέγουν να  παίρνουν εκείνα, που τους ανακουφίζουν από τα πιθανά συμπτώματα των άλλων ασθενειών.
  3. Η εμφάνιση παρενεργειών από τα φάρμακα κάνει τους ασθενείς διστακτικούς στη θεραπεία.
  4. Η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ θεράποντος ιατρού και ασθενούς αποτελεί σημαντικό παράγοντα μη συμμόρφωσης του δεύτερου στις οδηγίες του πρώτου.
  5. Το κόστος των φαρμάκων είναι υψηλό και η πρόσβαση στην ιδιωτική υγεία δύσκολη για ασθενείς με χαμηλά εισοδήματα.
  6. Οι ασθενείς εμφανίζουν γενικότερη άρνηση να ασχοληθούν με τον εαυτό τους και την υγεία τους (π.χ. ασθενείς, που πάσχουν από κατάθλιψη ή άλλη ψυχιατρική νόσο).

Η μη συμμόρφωση στη θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης αυξάνει τον κίνδυνο για έμφραγμα μυοκαρδίου, εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή και νεφρική ανεπάρκεια, με αρνητικές συνέπειες τόσο για τον ασθενή και την οικογένεια του όσο και για το ίδιο το σύστημα υγείας, που επιβαρύνεται με μεγάλο οικονομικό κόστος. Συνεπώς, είναι σημαντικό να ελεγχθεί το κατά πόσον οι ασθενείς ρυθμίζουν την αρτηριακή τους πίεση, εφαρμόζοντας σωστά τις οδηγίες για την αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης. Σύμφωνα με διεθνείς συστάσεις, για τον καλύτερο έλεγχο της αρτηριακής υπέρτασης και της συμμόρφωσης στη θεραπεία προτείνονται τα κάτωθι:

  • Μετρήσεις αρτηριακής πίεσης στο σπίτι ανά τακτά διαστήματα και ενημέρωση του θεράποντος ιατρού  (η αρτηριακή πίεση στο σπίτι θα πρέπει να είναι μικρότερη από 135 και 85 mmHg, για τη συστολική και διαστολική αρτηριακή πίεση, αντίστοιχα).  Θα πρέπει να έχει προηγηθεί εκπαίδευση του ασθενούς από το θεράποντα ιατρό για τον σωστό τρόπο μέτρησης της αρτηριακής πίεσης.
  • Η χρήση προηγμένων συσκευών (π.χ. κινητά τηλέφωνα) και ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας (πχ. e-mail), όπου ο ασθενής μπορεί να στέλνει τις μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης στο θεράποντα ιατρό, μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη συμμόρφωση στη θεραπεία και συνεπώς στη βέλτιστη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.
  • Στρατολόγηση και ενημέρωση ατόμων από το οικογενειακό περιβάλλον του ασθενούς, που θα το φροντίζουν και θα τον ενθαρρύνουν τόσο στη διαδικασία ελέγχου και παρακολούθησης της αρτηριακής πίεσης όσο και την εφαρμογή των υγιεινοδιαιτητικών μέτρων (άσκηση, απώλεια βάρους, διακοπή καπνίσματος κ.λπ.).
  • Καταγραφή αρτηριακής πίεσης για ένα 24ωρο, μέσω ειδικής συσκευής (Holter πιέσεως). Η εξέταση αυτή αποτελεί ακόμα πιο αντικειμενικό τρόπο ελέγχου της ικανοποιητικής ή μη ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης, δεδομένου ότι λαμβάνονται πολλές μετρήσεις  αρτηριακής πίεσης, τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και κατά τη διάρκεια του νυκτερινού ύπνου.
  • Η χρήση συνδυασμού φαρμάκων σε ένα χάπι ημερησίως, αντί για τη λήψη πολλών δισκίων, θα βελτιώσει τη συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία, αφού θα μειωθεί ο αριθμός των φαρμακευτικών σκευασμάτων, που λαμβάνουν.

Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μία σύγχρονη επιδημία με επιπτώσεις για την υγεία, αν αφεθεί χωρίς επαρκή έλεγχο. Χρειάζεται στενή συνεργασία ιατρού-ασθενούς, αλλά και εγρήγορση από την πλευρά του κράτους και των συστημάτων υγείας (δημοσίων και ιδιωτικών), ώστε οι υπερτασικοί ασθενείς να έχουν τη βέλτιστη ιατρική φροντίδα.