Αδενοειδεκτομή. Πότε;

Αδενοειδεκτομή. Πότε;

Γράφει η Δήμητρα Ντινοπούλου, Αναπληρώτρια Διευθύντρια της Β’ ΩΡΛ Κλινικής, Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών

Οι αδενοειδείς εκβλαστήσεις (τα γνωστά μας κρεατάκια)  είναι ιστός, που εντοπίζεται στο πίσω μέρος της μύτης, πάνω από την οροφή του στόματος σε μία περιοχή, που λέγεται ρινοφάρυγγας και δεν είναι ορατή, όταν ανοίγουμε το στόμα μας. Ανήκει στο ανοσιακό σύστημα του οργανισμού μας, το οποίο βοηθά στην καταπολέμηση των λοιμώξεων και την προστασία μας από ιούς και μικρόβια. Φυσιολογικά, υπερτρέφονται στην ηλικία των 3 έως 5 χρονών, ενώ από την ηλικία των 7-8 χρονών αρχίζουν να συρρικνώνονται, και προς το τέλος της εφηβείας εξαφανίζονται εντελώς,  καθώς δεν αποτελούν αναγκαίο κομμάτι του ανοσιακού μας συστήματος.

Πότε πρέπει να αφαιρεθούν;

Οι αδενοειδείς εκβλαστήσεις, κάποιες φορές, διογκώνονται. Αυτό, συνήθως, συμβαίνει μετά από μία μικροβιακή ή ιογενή φλεγμονή. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτό προκαλεί μία ήπια δυσχέρεια της ρινικής αναπνοής και δεν απαιτεί ειδική θεραπεία. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ενόχληση και να δυσχεραίνει την ποιότητα ζωής των παιδιών. Έτσι, οι αδενοειδείς πρέπει να αφαιρεθούν σε ένα παιδί, όταν προκαλούν:

  • δυσχέρεια στη ρινική αναπνοή, που εκδηλώνεται με  στοματική αναπνοή και δυσχέρεια στον ύπνο, ροχαλητό και σε σοβαρές περιπτώσεις, άπνοιες στον ύπνο, διακοπή, δηλαδή, της αναπνοής για κάποια δευτερόλεπτα, καθώς η μεγάλη υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων δεν επιτρέπει στον αέρα να περάσει.
  • ρινίτιδα και εμμένουσα ρινοκολπίτιδα, που εκδηλώνεται με συνεχόμενη ρινίτιδα κεφαλαλγία , ρινική απήχηση της φωνής.
  • υποτροπιάζον η μόνιμο πρόβλημα με τα αυτιά, όπως μικροβιακές φλεγμονές,  δηλαδή οξεία μέση ωτίτιδα ή πολύ συχνότερα υποτροπιάζουσα μέση ωτίτιδα με υγρό, εκκριτική ωτίτιδα. Η εκκριτική ωτίτιδα αποτελεί μία  μορφή ωτίτιδας, η οποία εκδηλώνεται με βαρηκοΐα, η οποία, όμως, στα παιδιά μπορεί να διαλάθει της προσοχής μας, και παρόλο που σε μεγάλο ποσοστό αυτοιάται τους καλοκαιρινούς μήνες, μπορεί να προκαλέσει μεγάλα και μόνιμα προβλήματα στα παιδιά, εάν δεν έχει το παιδί επαρκή και σωστή παρακολούθηση.

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται από το ιστορικό, την ωτορινολαρυγγολογική εξέταση και επιβεβαιώνεται με την ενδοσκόπηση ρινός του παιδιού, με εύκαμπτο ενδοσκόπιο. Η εξέταση γίνεται σε επίπεδο εξωτερικού ιατρείου, διαρκεί πολύ λίγο (κάτω από 3 λεπτά ) και προκαλεί μόνο μία μικρή ενόχληση στο παιδί. Επιβεβαιώνει την ύπαρξη και το μέγεθος των αδενοειδών εκβλαστήσεων, ενώ, ταυτόχρονα, αποκλείει άλλες πιο σπάνιες παθολογικές καταστάσεις των παιδιών, όπως την ύπαρξη ρινικών πολυπόδων, μονόπλευρης ατρησίας του πίσω τοιχώματος της μύτης ή ακόμη και  ξένου σώματος στη μύτη κ.ά.

Δεν είναι σκόπιμο να εκτελείται, πλέον, ακτινογραφία, όπως γινόταν παλαιότερα για την απεικόνιση των αδενοειδών εκβλαστήσεων, για πολλούς λόγους και, κυρίως, για την αποφυγή ακτινοβολίας. Επίσης, εάν ο ιατρός αποφασίσει ότι το παιδί χρειάζεται παρακολούθηση, η παλιά ακτινογραφία ενός εξαμήνου ή και παλαιότερη είναι μη διαγνωστική, καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και η σχέση αδενοειδών εκβλαστήσεων και ρινοφάρυγγα αλλάζει. Είναι σημαντικό να ελεγχθεί, επίσης, η πιθανότητα η επέμβαση να μην επιτρέπεται να γίνει σε κάποιο παιδί, για ανατομικούς λόγους ή να πρέπει να γίνει τροποποιημένα. Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να έχει ένα υποβλεννογόνιο έλλειμμα στην υπερώα, την οροφή του στόματος του, δηλαδή, ή κοντή υπερώα και η επέμβαση να οδηγήσει σε διαταραχές φώνησης.

Είναι απαραίτητο στον ίδιο χρόνο να  εξετάζονται και τα αυτιά του παιδιού, να αφαιρείται πιθανή κυψελίδα από τον έξω ακουστικό πόρο και να ωτοσκοπούνται με τη βοήθεια του μικροσκοπίου, ώστε να ελέγχεται ο τυμπανικός υμένας και η κατάσταση του μέσου ωτός. Διενεργείται τυμπανομετρία για επιβεβαίωση της ωτοσκοπικής εικόνας, καθώς παθήσεις των αυτιών οφείλονται συχνότατα στα παιδία στην δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγος. Η ευσταχιανή σάλπιγγα αποτελεί την επικοινωνία της μύτης με το μέσο αυτί και η σωστή λειτουργία της επηρεάζεται από την ύπαρξη των αδενοειδών εκβλαστήσεων ,ειδικά όταν είναι υπερτροφικές η φλεγμαίνουν ,οδηγώντας σε παθήσεις του μέσου αυτιού.

Η επέμβαση για την αφαίρεση των αδενοειδών λέγεται αδενοειδεκτομή, γίνεται υπό γενική αναισθησία, διαρκεί γύρω στη μισή ώρα και το παιδί παίρνει εξιτήριο από το νοσοκομείο την ίδια ημέρα, όταν περάσει, εντελώς, η επίδραση της αναισθησίας. Το παιδί δεν καταλαβαίνει τίποτε στο χειρουργείο, καθώς κοιμάται βαθιά, λόγω της επίδρασης της αναισθησίας, ενώ, αρχικά, χορηγείται προνάρκωση στο παιδί, όταν ακόμη είναι στην αγκαλιά των γονιών, ώστε να μην υπάρχει το άγχος του αποχωρισμού. Δεν υπάρχουν εξωτερικές τομές, η επέμβαση γίνεται μέσα από το στόμα και δεν τοποθετούνται ράμματα. Η κοίτη των αδενοειδών εκβλαστήσεων καυτηριάζεται, μετά την αφαίρεσή τους, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα μετεγχειρητικής αιμορραγίας, η οποία συμβαίνει κάτω από 1 στα 100.

Η επέμβαση αναβάλλεται στην περίπτωση που το παιδί έχει κάποιο πρόσφατο περιστατικό λοιμώξεως, όπως βήχα ή πονόλαιμο, καθώς μία φλεγμονή στην περιοχή μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές, όπως λοίμωξη και αιμορραγία, μετεγχειρητικά.

Κάποιες φορές, η επέμβαση της αδενοειδεκτομής συνδυάζεται με αφαίρεση των παρίσθμιων αμυγδαλών, όταν το παιδί έχει συμπτώματα και από τις αμυγδαλές, όπως διόγκωσή τους ή υποτροπιάζουσες πυώδεις φλεγμονές. Επίσης, πολύ συχνά, συνδυάζεται με μυριγγοτομή, μία μικρή τομή στο τύμπανο του αυτιού, στην περίπτωση της εκκριτικής ωτίτιδας και τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού, που αποκαθιστούν τις αλλοιώσεις του μέσου ωτός. Η σωστή κλινική εξέταση, προεγχειρητικά, βοηθά στη σωστή διάγνωση και στην ολοκληρωμένη αντιμετώπιση. Ένα παιδί, με συνεχόμενες άπνοιες στον ύπνο, μπορεί να εμφανίσει, δευτερογενώς, προβλήματα με τη λειτουργία του κατώτερου αναπνευστικού και καρδιολογικού του συστήματος. Επίσης, η υπερτροφία των αδενοειδών επιδεινώνει πιθανό πρόβλημα ορθοδοντικό του παιδιού, λόγω της μη σύγκλεισης του στόματος.

Κίνδυνοι

Η αδενοειδεκτομή αποτελεί μία επέμβαση χαμηλού κινδύνου και οι επιπλοκές είναι σπάνιες. Ο προεγχειρητικός έλεγχος, η εξέταση και διενέργεια της αναισθησίας από ειδικό παιδοαναισθησιολόγο και η εμπειρία του χειρουργού σε οργανωμένο κέντρο αποτελούν τα κύρια σημεία εξεσφάλισης της επιτυχίας.

Το παιδί, μετά την επέμβαση, θα είναι λίγο ζαλισμένο και θα παρακολουθείται στον ειδικό χώρο της ανάνηψης. Θα ξεκινήσει να πίνει υγρά, 2 -3 ώρες μετά, και αργότερα ελαφριά τροφή. Θα αποχωρήσει από το νοσοκομείο, όταν έχει επανέλθει πλήρως,  με οδηγίες για τη διατροφή και την παρακολούθησή του. Γενικά, είναι φυσιολογικό να αισθάνεται πονόλαιμο ή μία μικρή ενόχληση και μπορεί να χρειάζεται παυσίπονο, για 2 έως 3 ημέρες μετά. Θα πρέπει να παραμείνει στο σπίτι για μία εβδομάδα και να αποφύγετε επαφή με ανθρώπους με λοιμώξεις. Θα επιστρέψει, πλήρως, στις δραστηριότητες του, μετά την εβδομάδα, αφού πρώτα επανεξετασθεί.