«Φτερουγίσματα» στην παιδική καρδιά

«Φτερουγίσματα» στην παιδική καρδιά

Γράφει η Σοφία Κουλούρη, Παιδίατρος - Παιδοκαρδιολόγος, Διευθύντρια Παιδοκαρδιολογικού Τμήματος, Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών

Το «φτερούγισμα» στην παιδική καρδιά, ή αλλιώς «αισθάνομαι την καρδιά μου να χτυπάει πολύ γρήγορα ή περίεργα», ή επιστημονικά το αίσθημα παλμών αποτελεί αρκετά  συχνό αίτιο προσέλευσης στο παιδοκαρδιολογικό ιατρείο.

Στην υγιή παιδική καρδιά, τα αίτια είναι, συνήθως, καλοήθη, με πρώτη στη λίστα μας τη φλεβοκομβική ταχυκαρδία, την ταχυκαρδία, δηλαδή, που προέρχεται από το φυσιολογικό «ηλεκτρικό καλώδιο» της καρδιάς και είναι απολύτως φυσιολογική, κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την άσκηση ή όταν το παιδί έχει πυρετό ή κλαίει ή έχει άγχος.

 Αμέσως μετά, έρχεται η λεγόμενη αναπνευστική αρρυθμία, η οποία εμπεριέχει τον άσχημο όρο «αρρυθμία», είναι, όμως, παντελώς καλοήθης και πολύ συνηθισμένη στα παιδιά και σημαίνει απλά ότι η παιδική καρδούλα πάει πιο γρήγορα ή πιο αργά, ανάλογα με το αν το παιδάκι εισπνέει ή εκπνέει και δε συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας.

Υπάρχουν, επίσης, αρκετά συχνά και στα παιδιά οι πρώιμες (έκτακτες) συστολές, συνήθως κολπικής προέλευσης και σπανιότερα και κοιλιακής. Σε αυτές, η συστολή, ο χτύπος της καρδιάς προέρχεται από ένα άλλο κέντρο της καρδιάς, όχι από το φυσιολογικό φλεβόκομβο, και έρχεται νωρίτερα από ότι θα έπρεπε, αφήνοντας περισσότερο χρόνο στον επόμενο χτύπο για να έρθει, ένα μικρό κενό, μία μικρή παύλα δηλαδή, ανάμεσα στην πρώιμη συστολή  και την επόμενη, η οποία είναι και εντονότερη. Εδώ, το αίσθημα της αρρυθμίας, του φτερουγίσματος είναι εντονότερο και αληθινό, σε αντίθεση με τις δύο πρώτες περιπτώσεις, οι οποίες καθιστούν απλά φυσιολογικά φαινόμενα. Και πάλι, όμως, οι μεμονωμένες, έκτακτες κολπικές συστολές, συνήθως, είναι καλοήθεις στα παιδιά, δε σηματοδοτούν την ύπαρξη καρδιαγγειακής νόσου και υποχωρούν δίχως καμία φαρμακευτική αγωγή, τις περισσότερες φορές. Η πρόπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας, συχνή στο γυναικείο κυρίως πληθυσμό, συχνά προκαλεί τέτοιες έκτακτες συστολές.

Όταν, τώρα, υπάρχει ένα επιπλέον, ένα βοηθητικό, ηλεκτρικό μονοπάτι στην καρδιά, τότε, όντως, μπορεί να έχουμε τόσο στα νεογνά όσο και στα παιδιά την επονομαζόμενη υπερκοιλιακή ταχυκαρδία. Στην περίπτωση αυτή, η παιδική καρδούλα έχει, συνήθως, περισσότερες από 200 σφύξεις ανά λεπτό, και μετά συνήθως από λίγη ώρα και το ίδιο το παιδί δεν αισθάνεται καλά και οι γονείς αναζητούν ιατρική συμβουλή. Και αυτή η μορφή ταχυκαρδίας αντιμετωπίζεται είτε με ηλεκτρική ανάταξη ή/και με φαρμακευτική αγωγή και έχει καλή πρόγνωση. Σύνδρομα, όπως το WPW (Wolff-Parkinson-White) , το οποίο φαίνεται στο ηλεκτροκαρδιογράφημα, μπορούν να προκαλέσουν τέτοιου είδους υπερκοιλιακή ταχυκαρδία.

Υπάρχουν, επίσης, και άλλων ειδών αρρυθμίες, όπως είναι η κοιλιακή ταχυκαρδία, ο κολπικός πτερυγισμός, η κολπική μαρμαρυγή, κ.λπ., οι οποίες, συνήθως, δεν εμφανίζονται στις υγιείς παιδικές καρδιές, αλλά σε καρδούλες, που νοσούν από κάτι, π.χ. στη μυοκαρδίτιδα, στις συγγενείς καρδιοπάθειες, πριν ή μετά τη χειρουργική αποκατάσταση, στην υπερτροφική καρδιομυοπάθεια, κ.ά.

Παρότι τα πλέον συνήθη αίτια των παιδικών «φτερουγισμάτων» είναι καλοήθη, η  επίσκεψη στον εξειδικευμένο παιδοκαρδιολόγο κρίνεται απαραίτητη , διότι είναι εκείνος, που θα ξεχωρίσει με το ιστορικό (με έμφαση και στο οικογενειακό ιστορικό), την κλινική εξέταση, το  ηλεκτροκαρδιογράφημα, συχνά και με κάποιες πιο ειδικές εξετάσεις, όπως το holter ρυθμού 24ώρου και το έγχρωμο υπερηχογράφημα καρδιάς (triplex) , για ποια  τελικά μορφή αρρυθμίας πρόκειται και εάν χρειάζεται περαιτέρω ή όχι αντιμετώπιση.

Τελειώνοντας, να μην παραλείψουμε να αναφέρουμε και ένα μη καρδιογενές αίτιο αρρυθμιών στα παιδιά - τις παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα - ως εκ τούτου κρίνεται απαραίτητος και ο έλεγχος των θυρεοειδικών ορμονών σε κάθε επεισόδιο διαταραχής του ρυθμού.