«Γιατρέ, βλέπω μυγάκια» - Αποκόλληση υαλοειδούς

«Γιατρέ, βλέπω μυγάκια» - Αποκόλληση υαλοειδούς

Γράφει ο Θεόδωρος Παρασκευόπουλος, Οφθαλμίατρος, Επιστημονικός Συνεργάτης, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών
 
Περίπτωση 1:
Ασθενής, ετών 44, προσέρχεται στον οφθαλμίατρο, αναφέροντας ότι άρχισε να βλέπει «μυγάκια και λάμψεις» στο δεξιό οφθαλμό του, έπειτα από πλήξη του οφθαλμού με δάχτυλο αντιπάλου, κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων.
 
Περίπτωση 2: 
Ασθενής, ετών 54, με υψηλή μυωπία (6 διοπτρίες) προσέρχεται στον οφθαλμίατρο, παραπονούμενος για αιφνίδια εμφάνιση «κλωστών, σαν ιστός αράχνης» στον αριστερό οφθαλμό, κατά τη διάρκεια ενασχόλησης με τον υπολογιστή, οι οποίες μετακινούνται, καθώς μετακινείται και ο οφθαλμός.
 
Και στις δύο ενδεικτικές περιπτώσεις η διάγνωση είναι κοινή: Αποκόλληση υαλοειδούς.
 
Τι είναι η αποκόλληση υαλοειδούς;
 
Το μεγαλύτερο μέρος του οφθαλμού καταλαμβάνεται από το υαλοειδές σώμα, μία διάφανη ουσία σαν γέλη («ζελέ»), η οποία βρίσκεται σε σύνδεση με το «φιλμ» του ματιού, τον αμφιβληστροειδή. Σε ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού, το υαλοειδές διαχωρίζεται αιφνιδίως από τον αμφιβληστροειδή, προκαλώντας μία καλοήθη κατά κανόνα παθολογική οντότητα: την αποκόλληση υαλοειδούς.
 
Πώς μπορώ να πάθω αποκόλληση υαλοειδούς;
 
Οι προδιαθεσικοί παράγοντες για την αποκόλληση υαλοειδούς είναι οι εξής:
• Η ηλικία. Μετά την ηλικία των 50 ετών αλλάζει η σύσταση του υαλοειδούς, με αποτέλεσμα να συρρικνώνεται και να ευνοείται η αποκόλλησή του από τον αμφιβλστροειδή. Έχει βρεθεί ότι το 60% του πληθυσμού, άνω των 65 ετών, έχει  υποστεί αποκόλληση υαλοειδούς.
• Η υψηλή μυωπία. Οι οφθαλμοί με μυωπία, άνω των 5 διοπτριών (άνω 5 βαθμών), παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα αποκόλλησης υαλοειδούς, σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό.
• Τα τραύματα των οφθαλμών. Η πλήξη του οφθαλμικού βολβού δημιουργεί δυνάμεις και έλξεις στο υαλοειδές, με συνέπεια την οξεία αποκόλλησή του από τον αμφιβληστροειδή.
• Οι οφθαλμολογικές, χειρουργικές επεμβάσεις. Οι ασθενείς, οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις στους οφθαλμούς, όπως είναι η αφαίρεση καταρράκτη, έχουν αυξημένο κίνδυνο αποκόλλησης υαλοειδούς, ακόμη και εάν η επέμβαση ήταν ανεπίπλεκτη.
 
Ποια συμπτώματα παρουσιάζονται στην αποκόλληση υαλοειδούς;
 
Δύο βασικοί τύποι συμπτωμάτων συνοδεύουν την αποκόλληση υαλοειδούς. Οι ασθενείς αναφέρουν μυοψίες, δηλαδή την ύπαρξη «κλωστών», «ιστών αράχνης» και στιγμάτων («μυγάκια») στο οπτικό τους πεδίο. Πολύ συχνά, στα συγκεκριμένα συμπτώματα, προστίθενται και οι φωτοψίες, δηλαδή η παρουσία «αστραπών», ή «φλας φωτογραφικής μηχανής», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται. 
 
 
Είδα για πρώτη φορά «μυγάκια» και «αστραπές». Τι πρέπει να κάνω;
 
Η εμφάνιση για πρώτη φορά της προαναφερθείσας συμπτωματολογίας απαιτεί την άμεση επίσκεψη σε οφθαλμίατρο για τη διενέργεια εξέτασης, η οποία ονομάζεται βυθοσκόπηση. Η βυθοσκόπηση περιλαμβάνει την ενστάλλαξη σταγόνων, οι οποίες διαστέλλουν την κόρη, και τον έλεγχο με ειδικούς φακούς του υαλοειδούς και του αμφιβληστροειδούς. Ο οφθαλμίατρος επιβεβαιώνει τη διάγνωση της αποκόλλησης υαλοειδούς και διαπιστώνει την ύπαρξη ή μη επιπλοκών στον αμφιβληστροειδή, όπως των ρωγμών αμφιβληστροειδούς, οι οποίες απαιτούν θεραπευτική περιχαράκωση με Laser φωτοπηξία, ή της αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς, η οποία απαιτεί χειρουργική αποκατάσταση.
 
Ο γιατρός μου διέγνωσε αποκόλληση υαλοειδούς. Τι πρέπει να προσέχω;
 
Εφόσον έχει κάποιος διαγνωσθεί με αποκόλληση υαλοειδούς, χωρίς περαιτέρω επιπλοκές, από τον αμφιβληστροειδή, θα πρέπει κατά πρώτο λόγο να υποβάλλεται, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, σε οφθαλμολογική εξέταση, κυρίως κατά τους πρώτους 3-6 μήνες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, προκειμένου να διαπιστωθούν τυχόν όψιμες επιπλοκές. Η φυσική πορεία της νόσου είναι η ύφεση των συμπτωμάτων με την πάροδο του χρόνου, αν και ορισμένα «μυγάκια» είναι δυνατόν να παραμείνουν στο οπτικό πεδίο, ακόμη και μετά την πάροδο ετών. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η επιδείνωση των αρχικών συμπτωμάτων, η οποία απαιτεί εκ νέου άμεσο, οφθαλμολογικό έλεγχο. Παλαιότερα, ήταν συχνή η σύσταση για αποφυγή σκυψίματος και άρσης βαρών, εκ μέρους των ασθενών. Αν και ουδέποτε επιβεβαίωθηκε μέσα από μελέτες η επιβαρυντική δράση των συγκεκριμένων ενεργειών, συνήθως συνιστάται προληπτικά η αποφυγή έντονων βαρών κατά το πρώτο διάστημα, από την εμφάνιση της αποκόλλησης υαλοειδούς. Δεν υφίσταται αντένδειξη ως προς τη διενέργεια αερόβιας άσκησης, τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, τηλεόρασης ή κινητών τηλεφώνων. Ορισμένοι προτείνουν τη διενέργεια χειρουργικών επεμβάσεων (υαλοειδεκτομή) ή και τη χρήση Laser (YAG Laser) για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Οι συγκεκριμένες μέθοδοι, όμως, παρουσιάζουν περισσότερες δυνητικές επιπλοκές, σε σύγκριση με τα οφέλη τους και η χρήση τους περιορίζεται σε πολύ λίγες περιπτώσεις.