ΠΑΙΔΟ - ΩΡΛ: ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΙΣΤΙΩΝ ΤΟΥ ΧΕΙΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΩΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Οι σχιστίες είναι συγγενείς ανωμαλίες μη κληρονομικές και αφορούν στο άνω χείλος, στην γνάθο και στην υπερώα. Είναι αποτέλεσμα αποτυχημένης συνένωσης εμβρυϊκών σχηματισμών του προσώπου κατά την εμβρυογένεση.

Εικόνα  1: Τρισδιάστατη απεικόνιση εμβρύου με  σχιστία του χείλους.

Εικόνα 2: Σχιστία του χείλους και της υπερώας.

Η συχνότητα που εμφανίζονται είναι περίπου μια στις χίλιες γεννήσεις. Η διάγνωσή τους γίνεται απο την ενδομήτρια ζωή με υπερηχογράφημα και η ακρίβεια της διάγνωσης είναι σημαντική , με εξαίρεση τις σχιστίες της μαλθακής κυρίως υπερώας που είναι δυνατόν να μην απεικονιστούν.

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΧΙΣΤΙΩΝ ΤΟΥ ΧΕΙΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΩΑΣ

Η ανατομική και η λειτουργική αποκατάσταση των σχιστιών του χείλους και της υπερώας είναι αποτέλεσμα συνεργασίας πολλών ειδικών, που παρεμβαίνουν σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο της ζωής του παιδιού, σύμφωνα με διεθνώς καθορισμένα  πρωτόκολλα:

10 ΗΜΕΡΩΝ -  3 ΜΗΝΩΝ: Χειρουργική αποκατάσταση του χείλους. Αξιολόγηση της ακοής, δεδομένου οτι τα παιδιά με σχιστίες είναι αυξημένου κινδύνου για νευροαισθητηριακή βλάβη.

10  -  12 ΜΗΝΩΝ: Χειρουργική αποκατάσταση της υπερώας. Τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού κατά περίπτωση.

3 ΕΤΩΝ: Αξιολόγηση της ομιλίας από λογοπεδικό και λογοθεραπεία όπου χρειάζεται και ανάλογα με την συνεργασία του παιδιού. Τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού σε παιδιά με επίμονη συλλογή υγρού στην κοιλότητα του μέσου ωτός. Οδηγίες από Παιδο -οδοντίατρο για την σωστή περιποίηση του νεογιλού οδοντικού φραγμού.

6 ΕΤΩΝ: Αξιολόγηση απο ορθοδοντικό και καθορισμός του πλάνου της ορθοδοντικής αγωγής.

9  - 11 ΕΤΩΝ: Τοποθέτηση οστικού μοσχεύματος, όπου κριθεί απαραίτητο και ταυτόχρονα αισθητικές διορθώσεις στο χείλος και τον μυκτήρα.

18 ΕΤΩΝ: Ρινοπλαστική και ευθειασμός του ρινικού διαφράγματος αν χρειάζονται.

Η επιστημονική ομάδα του Ιατρικού Αθηνών που αντιμετωπίζει τις σχιστίες του χείλους και της υπερώας αποτελείται από χειρουργό σχιστιών, από ωτορινολαρυγγολόγο, από παιδο-οδοντίατρο, από ορθοδοντικό, από λογοπεδικό και γναθοπροσωπικό χειρουργό.

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΕΙΛΟΥΣ

Η μέθοδος που ακολουθείται από τους περισσότερους χειρουργούς σχιστιών, είναι η μέθοδος Millard. (εικόνα 3). Χρησιμοποιείται τριγωνικός κρημνός για την δημιουργία του εδάφους της μύτης, γίνεται αποκόλληση και συρραφή του στοματικού βλεννογόνου, του τετραγώνου μυός του άνω χείλους, του δέρματος και τέλος αποκόλληση και καθήλωση του πλάγιου χόνδρου του μυκτήρα.

Εικόνα 3: Μέθοδος Millard

Tο τελικό αποτέλεσμα είναι ορατό πλέον μετά την ολοκλήρωση και της ορθοδοντικής αγωγής. (εικόνα 4).

 Εικόνα 4: Τελική μορφή της διορθωνένης σχιστίας του χείλους

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ  ΤΗΣ ΥΠΕΡΩΑΣ

Η σύγκλειση της σχιστίας της υπερώας γίνεται με την μέθοδο two flaps palatoplasty, με την οποία γίνεται αποκόλληση του ρινικού και του στοματικού βλεννογόνου ολόκληρης της διαχωρισμένης σε δύο κρημνούς υπερώας και με συρραφή σε τρία στρώματα. (εικόνα 5).

Εικόνα 5: Σύγκλειση σχιστίας της υπερώας με την μέθοδο two flaps palatoplasty

ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΩΛΗΝΙΣΚΩΝ ΑΕΡΙΣΜΟΥ

Τα παιδιά με σχιστία της υπερώας, έχουν συχνότερα προβλήματα από την κοιλότητα του μέσου ωτός, λόγω μυϊκής δυσλειτουργίας της ευσταχιανής. Η πλέον συχνή εκδήλωση είναι η συλλογή υγρού και η βαρηκοΐα  αγωγιμότητας. Η τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού στις περιπτώσεις αυτές, έχει απόλυτη ένδειξη και γίνεται ταυτόχρονα με το χειρουργείο της υπερώας εφ΄ όσον υπάρχει το πρόβλημα ή αργότερα εάν εμφανισθεί. (εικόνα 6).

Εικόνα 6: Ατροφία του τυμπάνου, συλλογή υγρού και τοποθέτηση σωληνίσκου αερισμού.

Σκοπός της χειρουργικής αποκατάστασης της σχιστίας, δεν είναι μόνο η σύγκλειση αυτής, αλλά και η λειτουργική αποκατάσταση του ρινοφαρυγγικού ισθμού με την παρασκευή και συρραφή των μυών της υπερώας. Το επιθυμητό αποτέλεσμα, είναι η πλήρης αποκατάσταση της υπερώας και η σωστή ομιλία το ποσοστό της οποίας είναι 80%. (εικόνα 7). 

Εικόνα 7: Σχιστία της υπερώας και η τελική αποκατάσταση.

ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

Η άμεση επιπλοκή μετά από το χειρουργείο είναι η μετεγχειρητική αιμορραγία, που είναι ιδιαίτερα σπάνια σε ποσοστό 0,1%. Η σοβαρότερη επιπλοκή είναι η ολική ή μερική διάσπαση του τραύματος, που συμβαίνει συνήθως την 5η – 8η μέρα και οφείλεται σε υπερβολική τάση των κρημνών, ή σε νέκρωση κρημνού,  από κακή αιμάτωση,  λόγω τάσης της υπερώϊας αρτηρίας. Η επιπλοκή αυτή συμβαίνει σε μεγάλες κυρίως σχιστίες της υπερώας και το ποσοστό της κυμαίνεται διεθνώς από 6% έως 10%. Η χειρουργική αποκατάσταση των επιπλοκών αυτών γίνεται με χειρουργική επανεπέμβαση 3 μήνες μετά την διάσπαση. Πολλές φορές απαιτείται  η εκ νέου αποκόλληση της υπερώας και συρραφή, ή η δημιουργία βλεννογονικού κρημνού για την κάλυψη του συριγγίου.( εικόνα 8 ).

Εικόνα 8: Χειρουργική διόρθωση συριγγίων της υπερώας.

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΟΝΙΜΟΥ ΟΔΟΝΤΙΚΟΥ ΦΡΑΓΜΟΥ

Η οριστική διευθέτηση του μόνιμου οδοντικού φραγμού (εικόνα 9), είναι έργο του ορθοδοντικού, βασίζεται όμως στην κατά το δυνατόν σωστή αποκατάσταση της σχιστίας από τον χειρουργό, στην διατήρηση της καλής κατάστασης των νεογιλών δοντιών απο τον παιδο-οδοντίατρο και στην παρέμβαση του γναθοπροσωπικού χειρουργού με το οστικό μόσχευμα.             

Εικόνα 9: Παιδί με σχιστία της γνάθου και της υπερώας πριν και μετά την ορθοδοντική θεραπεία.

Η ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΟΣΤΙΚΟΥ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΟΣ

Οι σχιστίες του χείλους και της υπερώας συνοδεύονται και με σχιστία της γνάθου (εικόνα 10). Με την χειρουργική σύγκλειση του χείλους, ασκείται πίεση στο τμήμα της γνάθου που προέχει. Με την πάροδο του χρόνου και με την ορθοδοντική παρέμβαση, το κενό της σχιστίας της γνάθου ελαχιστοποιείται.

Εικόνα 10: Σχιστία του χείλους και της γνάθου

Μετά την απαραίτητη προετοιμασία από τον ορθοδοντικό και αφού γίνουν οι κατάλληλες ακτινογραφίες στην περιοχή, λαμβάνεται σπογγώδης ουσία από το λαγόνιο οστούν και τοποθετείται στο οστικό χάσμα.(εικόνα 11).

Εικόνα 11: Αποκατάσταση της σχιστίας της γνάθου με οστικό μόσχευμα.